فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٦٨ - سوم - قسمت رد

سوم- قسمت ردّ:

٦٩- قسمت ردّ مخصوص بعضى ديگر از كالاهاى قيمىّ است كه ابعاض آنها در ارزش با هم برابر نمى‌باشند و ناچار بايد يك شريك به شريك ديگر مابه‌التفاوت بپردازد، مثلًا اگر دو نفر در دو گوسفند شريك باشند كه قيمت يكى پنجاه هزار تومان و قيمت ديگرى چهل و پنج هزار تومان است، آن كسى كه گوسفند پنجاه هزار تومانى را مى‌برد بايد پنج هزار تومان به ديگرى بپردازد.

٧٠- ظاهراً قسمت ردّ در همه اموال مشترك قابل تقسيم جريان دارد حتى در مثلياتى كه از يك جنسند و قسمت افراز در آنجا جريان دارد، به اين صورت كه همان جنس واحد را بطور نابرابر تقسيم كنند و سهم ناقص را با انضمام و ردّ مقدار مال از لحاظ قيمت با سهام ديگر برابر نمايند، و نيز در جايى كه قسمت تعديل جريان دارد نظير شركت دو نفر در سه گوسفند كه قيمت يكى برابر قيمت دو رأس ديگر است، تقسيم ردّ جارى مى‌گردد، به اين صورت كه گوسفند گران‌تر را با يكى از آن دو به يك شريك بدهند و گوسفند ديگر را به شريك ديگر، سپس شريك اولى كمبود شريك دومى را با پرداخت مال جبران نمايد.

اما قسمت تعديل در بعضى صور جارى نمى‌شود مانند مثال اول و قسمت افراز در بعضى از صور امكان ندارد مانند مثال دوم.

و در برخى از اموال مشترك هر سه تقسيم جريان دارند، مثلًا اگر دو نفر در يك وزنه گندم كه ده تومان و يك وزنه جو كه پنج تومان و يك وزنه نخود كه پانزده تومان ارزش دارند شريك باشند، هم مى‌توانند تقسيم افراز كنند، يعنى از هر جنس مشتركى براى هر شريكى سهمى را با وزن يا پيمانه معيّن كنند و هم مى‌توانند سهم هر يك را با تقسيم تعديل مشخص كنند، مثلًا گندم و جو را يك سهم و نخود را هم يك سهم قرار دهند و هم مى‌توانند تقسيم ردّ نمايند، يعنى نخود و جو را يك سهم و گندم را هم يك سهم قرار دهند، آنگاه كسى كه گندم را مى‌برد ده تومان بابت كسر قيمت آن، در مقابل قيمت جو و نخود، از شريكش بگيرد؛ هرچند تقسيم ردّ با امكان دو نوع ديگر از