فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٧٠ - سوم - قسمت رد

دو نفر مشترك باشند و يكى از ديگرى بخواهد كه هر يك از آن دو جداگانه و بطور افراز تقسيم شوند، آن ديگرى مجبور به پذيرفتن خواسته او مى‌باشد؛ اما اگر يكى تقسيم تعديل درخواست كند، ديگرى مجبور نيست خواسته او را بپذيرد؛ بلى، اگر جداگانه تقسيم نمودن آنها مستلزم ضرر شريك بوده و تقسيم بطور تعديل بى‌ضرر باشد در اين صورت شريك مخالف قسمت بنحو تعديل مجبور مى‌شود و شريك مخالف قسمت بطور افراز مجبور نمى‌شود.

٧٣- هرگاه دو نفر در خانه دو طبقه‌اى شريك باشند، تقسيم آن خانه به هر يك از سه راه زير ممكن باشد:

اول: هر طبقه‌اى بطور مساوى بين دو شريك تقسيم شود كه اين را قسمت افراز گويند.

دوم: به يك شريك از طبقه بالا كمتر از سهمش داده شود ولى از طبقه پايين بيشتر از سهمش داده شود و به ديگرى بر عكس، كه اين را قسمت تعديل گويند.

سوم: هر طبقه به يك شريك داده شود به لحاظ برابر بودن قيمت طبقات، كه اين را نيز قسمت تعديل گويند.

آنگاه يكى از دو شريك خانه مذكور- يا هر مال شراكتى كه مثل اين خانه از سه راه فوق قابل تقسيم است- از شريك ديگر بخواهد بطور اول تقسيم كنند و فرضاً ضررى هم براى او نداشته باشد آن ديگرى مجبور به قبول مى‌شود؛ و اما اگر از راه دوم يا سوم درخواست تقسيم كند شريكش مجبور به قبول نمى‌شود؛ ولى اگر تقسيم از راه اول ممكن نباشد و يا براى شريك ضرر داشته باشد و تقسيم از راه دوم و سوم هر دو ممكن باشد، تقسيم از راه دوم مقدّم است و شريك مخالف به پذيرش آن مجبور مى‌شود؛ و چنانچه با امكان تقسيم به طريق دوم، تقسيم به طريق سوم درخواست شود، شريك مخالف مجبور به پذيرش آن نمى‌شود؛ و در صورتى كه طريق دومِ تقسيم هم ممكن نباشد و تقسيم منحصر به طريق سوم باشد، چنانچه براى شريك مخالف زيان نداشته باشد و مستلزم ردّ- تفاوت قيمت- هم نباشد شريك مخالفِ تقسيم، مجبور به پذيرش‌