فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٩٦ - دوم - ضمان در مغصوب مثلى و قيمى

و ديه آنها را بپردازد.[١]

٣٠- در غصب روغن و جوشاندن آن به گونه‌اى كه كم شود، غاصب مقدار روغن را با آنچه كه كم شده ضامن است.

٣١- در غصب ميوه بنابر اظهر غاصب ضامن قيمت يوم الأداء است؛ و بنابر احوط ضامن بالاترين قيمت از روز غصب تا روز اداء مى‌باشد.

٣٢- همانطور كه غصب باعث ضمان مى‌شود، گرفتن جنس از فروشنده يا بها آن از خريدار در عقد معاوضى كه شرعاً فاسد است موجب ضمان مى‌باشد، و همچنين است مهريه‌اى كه شبيه به عوض در داد و ستدها است در عقد فاسد، و نيز مقبوض به مثل جعاله فاسده هرچند كه از عقود نيست، ملحق به مقبوض به عقد فاسد هستند، پس اگر جعاله، فاسد انجام شود عامل كه جعل را از جاعل گرفته ضامن آن است، بنابر اين اگر مشترى با عقد فاسد كالايى را از فروشنده بخرد و فروشنده بها را از مشترى بستاند، ضمانش مانند ضمان مغصوب است، چه فساد معامله را بدانند يا ندانند، و همچنين است مال الاجاره‌اى كه در اجاره فاسد، مالك از مستأجر تحويل مى‌گيرد و نيز مهريه‌اى كه زن در نكاح فاسد از شوهر مى‌گيرد و جعلى كه عامل در جعاله فاسد از جاعل مى‌ستاند؛ اما در عقد فاسد غير معاوضى و اشباه آن كه فاسد انجام شده باشد، اگر از يك طرف چيزى به دست طرف ديگر برسد، آن طرف ضامن آن نيست، بنابر اين اگر در هبه فاسده مالى از واهب- بخشش كننده- به دست متهب- فرد مورد بخشش- برسد و در دست او تلف شود، او ضامن آن نيست، و نيز از حيث ضمان، ملحق به غصب‌

[١] - بنابر مشهور ديه سگ شكارى چهل درهم نقره سكّه‌دار است و درهم به توضيحى است كه در پاورقى فقره( ٢٢) بيان شده است؛ و ديه سگ محافظ گلّه بيست درهم نقره سكّه‌دار- و بنابر قولى يك گوسفند- است؛ و ديه سگ محافظ خانه و باغ بيست درهم نقره سكّه‌دار مى‌باشد؛ و ديه سگ محافظ مزرعه يك قَفيز- يعنى ده صاع- گندم است.