فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٩٥ - دوم - ضمان در مغصوب مثلى و قيمى

ضامن نيست؛ مگر تلف حيوان تنها مستند به كشيدن افسار به توسط او باشد مانند اينكه حيوان فقط رام صاحبش باشد و با گرفتن افسار توسط ديگرى رم نموده و مثلًا در چاه سقوط كند يا از كوه پرت شود و يا به گونه‌اى ديگر تلف يا معيوب گردد.

٢٧- اگر دو نفر در غصب چيزى شريك باشند، هر كدام نسبت به استئلائى كه بر آن چيز دارند ضامن مى‌باشند، پس اگر هر يك بر نصف آن استئلاء يافتند، هر كدام نصف آن را ضامنند؛ و اگر استيلاء آنها متفاوت باشد، ضمان آنان هم متفاوت خواهد بود، و در اين فروض فرق نمى‌كند كه هر دو در اصل استئلاء بر مال ديگرى و در دفع مالك و ظلم به او مساوى باشند و يا يكى قوى و ديگرى ضعيف و يا هر دو به تنهايى ضعيف بوده و به اتفاق يكديگر قوى شده باشند، و چه مالك حاضر باشد يا غائب.

٢٨- غصب موقوفات عامه نظير مسجد، قبرستان، مدرسه، پل، راه و خيابانهاى عمومى و كاروانسراهايى كه جهت منزل كردن مسافرين تهيه شده و امثال اينها، هرچند كارى حرام است و بايد برگردانده شوند؛ لكن ظاهراً هيچ يك از عين و يا منافع آن باعث ضمان يد نمى‌شوند، بنابر اين اگر كسى مسجدى يا مدرسه يا كاروانسرايى را غصب كند و آن موقوفه در مدّت تصرف او ويران شود و غاصب در ويرانى آن دخالت نداشته باشد، ضامن هيچ يك از عين يا منافع آن نيست؛ بلى، اگر چيزى وقف عام براى عنوان فقراء يا مثلًا طلاب و محصلين باشد، غاصب ضامن است، پس اگر كسى تيمچه يا دكّان و يا باغى را غصب كند كه وقف بر عنوان فقراء شده تا از منافع آن بهره ببرند؛ ضامن تلف عين و منافع آن مى‌باشد به همانگونه كه در غصب املاك شخصى ضامن مى‌باشد.

٢٩- در غصب نمودن سگ‌هاى شكارى و پاسبان خانه، گلّه، كشت، باغ و ...

غاصب ضامن عين سگها و منفعت آنها مى‌باشد؛ و در فرض تلف شدن اين سگها، بايد بهايشان را بدهد؛ و اگر خودش پس از غصب آنها را بكشد، بايد بيشترين مبلغ از قيمت‌