فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ١٠٩ - هشتم - اتلاف و تسبيب موجب ضمان
آتش بسوزاند؛ و اتلاف به تسبيب آن است كه با انجام كارى سبب اتلاف مال ديگرى شود، مثلًا با كندن چاه يا انداختن چيز لغزنده نظير پوست خربزه يا با قرار دادن چيزى در گذرگاه عمومى و يا نصب ناودان در معابر و يا انداختن حيوان ديگرى در قفس درندگان و يا با انجام هر كارى نظير اينها سبب اتلاف مال ديگرى گردد، و همچنين است اگر انسان درب قفس يا لانه حيوان كسى را باز كند و حيوان بگريزد- و لو پس از مدّتى- و يا اينكه دارنده حيوان درنده آن را رها سازد و حيوان رها شده چيزى را از ديگرى تلف كند، و در همه اين موارد شخص فاعل سبب است و در فرض تلف يا معيوب شدن مال ديگرى ضامن تمام قيمت و يا تفاوت صحيح و معيوب آن است.
٦٧- اگر كسى حيوان بچهدارى را غصب كند و به همين جهت بچه حيوان از گرسنگى بميرد، يا چوپان را زندانى كند و حيوان تحت مراقبت او به همين جهت تلف شود، آن شخص ضامن نيست؛ مگر در صورتى كه غذاى آن بچه حيوان منحصر به شير مادرش باشد و يا حيوان تحت مراقبت چوپان در محل درندگان و يا در مظان خطر ديگر بوده و حفظش تنها به دست همان فرد چوپان ممكن باشد، كه در اين صورت بنابر اقوى ضامن قيمت آن بچه و حيوان تلف شده است.
٦٨- از موارد تسبيب موجب ضمان، باز گذاشتن درب ظرفى است كه در آن مائعى مثل آب و شيره و روغن قرار دارد و به همين جهت آن مائع بريزد و از بين برود؛ اما اگر درب ظرف را باز بگذارد و لكن ريختن مائع از درون ظرف مستند به باز بودن درب آن نباشد بلكه بطور تصادف باد تندى بوزد و ظرف را بخواباند و يا بر اثر نشستن و يا بال زدن مرغ بر لب ظرف، ظرف وارونه گشته و محتوايش بريزد، ضامن بودن كسى كه درب آن را باز گذاشته محل اشكال است؛ بلى، اگر همين عمل در هنگام وزيدن باد تند انجام شود و يا آن ظرف از همان ابتداء در محل اجتماع و پرواز و فرود پرندگان واقع شده باشد بطورى كه هركسى اين احتمال را مىدهد كه بازگذاشتن درب ظرف در چنين زمان يا مكانى مظنه خطر است؛ در اين فرض به احتمال قوى آن شخص ضامن است.
٦٩- اگر كسى درب خانه شخصى را باز بگذارد و برود و در نتيجه دزد به آن خانه