تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٩٠ - معادن و چگونگى پيدايش آنها

معادن و چگونگى پيدايش آنها

اگر بخارهاى محتبس در زمين زياد باشند زلزله و چشمه‌ها و چاهها و قناتها متكوّن مى‌گردند و اگر زياد نباشند معادن حاصل مى‌شوند.

اختلاف در تركيب بخارها و دودها از نظر مقدار و كيفيت و زمان و مكان باعث اختلاف معدنيات مى‌گردد.

بخارها و دودهاى محبوس در جايى كه بيرون آمدن آنها از زمين ممكن نباشد در يكديگر فعل و انفعال نموده و در نتيجه معدن متولد گشته و با اختلاف در خلط و تركيب از جهت كمّ و كيف و زمان و مكان، معدن نيز مختلف مى‌شود؛ چون اختلاط در جاهاى مختلف زمين متفاوت است؛ زيرا در يك جا بخارها زياد و دودها كم و در جاى ديگر بر عكس و در جاى ديگر متساوى مى‌باشند و در هر يك از اين صور اختلاف در طول و قصر زمان و خصوصيات مكان باعث اختلاف معادن مى‌گردد. اگر بخارها بر دودها غلبه نمايند جواهر شفاف صيقلى كه چكش‌خور نبوده مانند يشم پديد مى‌آيند.

و اگر بر عكس باشد مانند ملح و زاجات حاصل مى‌شود و اگر مساوى باشند معادن چكش‌خور مانند آهن و مس به وجود مى‌آيد كه در اصطلاح كيميايى به آنها جسد گفته مى‌شود. چنانكه چيزى كه اجزاء لطيفه بر آن غلبه دارد، روح ناميده مى‌شود.

توهم شده كه: آنچه در باب تكوّن كائنات جوّ و غير آنها گفته شد با چيزى كه اهل سفارت و شارعين فرموده‌اند منافات دارد؛ زيرا ايشان آن امور را به ملائكه نسبت‌