تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٠٢ - اثبات صورت سيّاله و هيولاى كل

مى‌باشند و اگر تقسيم بالقوه باشد صور آنيه هم بالقوه خواهد بود و غير متناهى بودن آن هم عيب ندارد؛ چنانكه در اول كتاب در بحث اصالت وجود گفتيم: صور، همان وجود است و وجود، اصل محفوظ است و داراى وحدت شخصى است و مراتب تدرج آن با يكديگر تباين ندارند، ولى اگر ماهيت حقيقت داشته باشد، در آن صورت بالقوه بودن آن كفايت نمى‌كند، بلكه بايد فعليت داشته باشد؛ زيرا بين ماهيات اصل محفوظى نيست تا تقسيم روى آن بيايد و يك چيز تقسيم شود و اگر ماهيت اصل باشد، چون ماهيات بذواتها از يكديگر منعزل و جدا و متباين هستند، بايد ماهيت بالفعل موجود باشد و بدون تقسيم عقل منقسم باشد و ماهيات غير متناهى بالفعل و منعزل از هم، بين حاضرين موجود باشند و آن هم محال است، ولى در وجود گفتيم:

عيب ندارد صور آنيه بالقوه باشد.

و اما صور زمانيه به حسب وجود سيال شخصى بالفعل مى‌باشند، كما علمت.

و بين حركت جوهريه و غير آن تمايزى نيست در اينكه همان گونه كه موضوع جسمانى از صورت سيالى خالى نيست، همچنين از مقدارى و اينى نيز خالى نيست، پس موضوع جسمانى به فرد زمانى بالفعل از هر يك از آنها متلبس مى‌باشد.

اثبات صورت سيّاله و هيولاى كل‌