تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٥٦ - بحثى پيرامون «اوتيت جوامع الكلم»

بحثى پيرامون «اوتيت جوامع الكلم»

اما لازم است مقدارى در اطراف‌

«اوتيت جوامع الكلم» [١]

كه در عبارت است گفتگو نماييم:

بعضى گفته‌اند: مراد از

«اوتيت جوامع الكلم»

قواعد و فقرات كليه مانند

«لا ضرر و لا ضرار» [٢]

و

«البيّعان بالخيار» [٣]

است. [٤]

ليكن فلاسفه و حكما گفته‌اند: معناى آن اين است كه من جامع جوامع موجودات هستم، [٥] يعنى كمالات تمام موجودات ممكنه به من عطا شده است و او يك موجودى است كه به او جوامع كلم، يعنى موجودات كه كلمات هستند و جوامع كه عين آن موجودات مى‌باشند، به او عطا شده و اضافه جوامع به كلم اضافه صفت به موصوف است.

و الحاصل چنانكه گفته‌ايم: عقل اول- مثلًا- كه درعين وحدت جامع تمام كمالات است اگر نشر و پهن شود تمام نظام عالم است، بلكه بالاتر از آن است و آن يك موجودى است در حال لفّ كه اگر نشر و بازش كنيم، تمام نظام عالم است و اين عالم، نمايش نشر اوست. و اين اعجازى است كه خداوند در موجودات به وديعت گذارده كه آنكه به آخرين درجه وجود رسيده قابليت دارد به آنجايى كه مبدأش بوده برگردد و آخرين صف نعال وجود را كه هيولى است امكان ترقى تا اولين نقطه‌اى است كه از آنجا پايين آمده است و در اين عالم ما، موجودى به عمل آمده كه توانست جامع تمام كمالات عالم باشد و اگر نشر آن امكان داشت همه حقايق كماليه‌اى كه در او به نحو اتصال و قرآنيت هست به طور انفصال و فرقانيت بود.

[١] عوالى اللئالى، ج ٤، ص ١٢٠، حديث ١٩٤؛ علم اليقين، ج ١، ص ٥٢٩.

[٢] وسائل الشيعه، ج ١٢، ص ٣٦٤، باب ١٧ از ابواب الخيار، حديث ٣- ٥.

[٣] وسائل الشيعه، ج ١٢، ص ٣٤٥، باب ٥ از ابواب الخيار، حديث ١- ٣.

[٤] رجوع كنيد به: روضة المتقين، ج ٢، ص ١١١- ١١٢؛ جواهر الكلام، ج ٢٩، ص ٣١١.

[٥] جامع الاسرار، ص ٢٩٤ و ٣٥٦؛ تفسير القرآن الكريم، صدر المتألهين، ج ٤، ص ٢٧٢.