تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٣٩ - توضيحى پيرامون وصف حب و عشق

اختيار صادر شده باشند. پس اگر ما بخواهيم در مورد معارف بدانيم كه ائمه عليهم السلام به چه نحوه حقايق را به طورى كه واقعيت است بيان فرموده‌اند، بهترين لسان، ادعيه آنهاست كه در بعضى از مناجاتها و دعاها معارف را كما هو حقه بيان نموده‌اند، البته سرّش هم معلوم است و آن اين است كه ادعيه مقام اظهار حقيقت بوده بدون اينكه سائل كوتاه‌فهمى در ميان باشد.

بايد در ذيل اين مقام به اين بحث توجه كرد كه: «الارادة هى الرضا بالمراد و الوجود الصرف عين الرضا و العشق بذاته و بآثاره».

و الحاصل: چون كه حضرت احديت عين العلم و الخير و الطلب است، از اين حيث عاشق و محب است و از حيث اينكه عين الخير و محض الحُسن و البهاء است عين المعشوقية و المطلوبية است.

توضيحى پيرامون وصف حب و عشق‌

و بالجمله: لازم است در اين مقام به اينكه ملاك محبت و عشق چيست؟ و تأكد و تشدد حب چيست؟ و مناط احبيت و حبيبيت چيست؟ و قوه و ضعف عشق از چيست؟ تنبيه كرد.

البته حب و محبت از اوصاف حقيقيه ذات الاضافه است؛ حبيب، حب و محبوب، عشق و محبت لازم دارد و ملاك محبت، ادراك كمال در محبوب است. اگر كمال محبوب ضعيف باشد و يا ادراك كمال معشوق ضعيف گردد و يا مدرك كمال ضعيف باشد، حب و عشق ضعيف‌تر خواهد بود و اگر مدرك قوى و شديد باشد و ادراك قوى و مؤكد گردد و كمال محبوب كامل باشد، حب قوى و متأكد و اشدّ خواهد گرديد. مثلًا اگر برهان اتمّ بر ثبوت كمال محبوب قائم شود حب زيادتر خواهد بود از صورتى كه برهان ضعيف بر ثبوت آن قائم شود.

و الحاصل: قوت ادراك در قوت حب دخيل است و همچنين اگر كمال محبوب قوى باشد، حب قوت مى‌گيرد، مثلًا اگر انسان معتقد باشد كه يك علمى است كه در