مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٦٣ - پشتوانه اخلاق

پرتگاه مشرف به سقوطی گام برمیدارد، هر لحظه احتمال سقوط دارد.

مَثَلُ الَّذینَ اتَّخَذوا مِنْ دونِ اللَّهِ اوْلِیاءَ کمَثَلِ الْعَنْکبوتِ اتَّخَذَتْ بَیتاً وَ انَّ اوْهَنَ الْبُیوتِ لَبَیتُ الْعَنْکبوتِ [١].

مَثَل آنان که دوستان و سرپرستانی غیر خدا انتخاب کرده و به آنها اتکا کردهاند مَثَل عنکبوت و خانه عنکبوت است، سست ترین خانهها خانه عنکبوت است.

این آیه ناظر به این است که غیر خدا را نمیتوان تکیه گاه عمل قرار داد؛ غیر خدا تکیه گاه قرار میگیرد اما سست و بیپایه است. با تقلید و تلقین و ایجاد عادت قسراً و موقتاً میتوان افرادی فداکار و با گذشت تربیت کرد اما این نوعی اغفال و قسر است، همه را برای همیشه از راه نادرست نمیتوان برد. حکما گفتهاند: ا لْقَسْرُ لایدومُ [٢]. همان طوری که خداوند سر سلسله موجودات است و همه موجودات قائم و متکی به ذات او هستند، معرفت و ایمان به خدا هم سر سلسله همه معنویات و فضایل اخلاقی و معنوی است. معنویات منهای خداشناسی مانند اسکناس منتشر بدون پشتوانه است، یعنی اعتبار ندارد، کاغذ بیاعتباری بیش نیست.

در آیه کریمه قرآن میفرماید:.

ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا کلِمَةً طَیبَةً کشَجَرَةٍ طَیبَةٍ اصْلُها ثابِتٌ وَ فَرْعُها فِی السَّماءِ. تُؤْتی اکلَها کلَّ حینٍ بِاذْنِ رَبِّها وَ یضْرِبُ اللَّهُ الْامْثالَ لِلنّاسِ لَعَلَّهُمْ یتَذَکرونَ [٣].

خداوند سخن پاک (عقیده پاک) را به درخت سالم و بیعیب مثل میزند که ریشهاش در زمین، محکم جا گرفته و شاخهاش سر به آسمان کشیده است، همه وقت میوه میدهد به اذن پروردگار. خداوند برای مردم مثلها میآورد، باشد که تنبّه پیدا کنند.