راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٧٢ - فوايد مال به دنيوى و دينى تقسيم مىشود
امّا آفات مال، دينى و دنيوى است
: آفات دينى سه نوع است:
١- مال انسان را به ارتكاب گناهان مىكشاند، چرا كه بعضى از شهوتها بر بعضى برترى دارد و گاه ناتوانى بر انجام گناه ميان شخص و معصيت مانع ايجاد مىكند و از جمله موارد مصون ماندن از گناه نداشتن قدرت است و هرگاه انسان از نوعى معصيت نوميد شود انگيزه حركت به طرف آن گناه را از دست مىدهد و هرگاه احساس قدرت بر گناه كند انگيزه گناه برانگيخته مىشود. داشتن مال نوعى قدرت است كه انسان را به ارتكاب گناهان و معاصى تحريك مىكند و اگر به آنچه مايل است عمل كند هلاك مىشود و اگر صبر كند به سختى مىافتد چرا كه صبر كردن بر معصيت به هنگام قدرت دشوارتر است و فتنه برخوردارى از نعمت از فتنه تنگدستى بزرگتر است.
دوّم اينكه مال انسان را به برخوردارى از اشياى مباح مىكشاند و اين نخستين درجه است. پس هرگاه صاحب مال بتواند نان جو بخورد و جامه درشت بپوشد و غذاهاى لذيذ را ترك كند چنان كه سليمان (ع) در عين سلطنت بر آن قدرت داشت، در اين صورت بهترين حالت انسان آن است كه از مباحات دنيا برخوردار باشد و نفس خود را به آن عادت دهد. اما برخوردارى از نعمت در نزد او محبوب و عادى مىشود و نمىتواند در برابر نعمتها خويشتندارى كند و در نتيجه بعضى از نعمتها او را به نعمت ديگرى مىكشاند، و هرگاه علاقهاش به نعمت زياد شود نمىتواند با كسب حلال به آن برسد از اين رو وارد در كسبهاى شبههدار مىشود و در رياكارى و حيلهگرى و دروغ و نفاق و ديگر اخلاق پست فرو مىرود تا با آن كار دنيايش را منظّم سازد و بتواند از نعمتها برخوردار شود، زيرا كسى كه مال بسيار دارد نيازش به مردم بيشتر مىشود و هر كه به مردم محتاج باشد ناچار است كه با آنها منافقانه رفتار كند و براى بدست آوردن رضايت آنها معصيت خدا كند. پس اگر انسان از آفت اوّل سالم بماند از اين بلا هرگز سالم نمىماند. از نيازمندى به مردم دشمنى و دوستى برانگيخته مىشود همچنين حسد و كينه و