راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٨٥ - ترك عبادات از بيم ريا و داخل شدن در آفتها

گاه جاهل را دچار غرور مى‌كند و مال را نگاه مى‌دارد و از بيم آفت (ريا) آن را انفاق نمى‌كند و آن عين بخل است و هيچ اختلافى نيست در اين كه تقسيم كردن مال در كارهاى مباح بهتر از نگاه داشتن مال است، چه رسد به اين كه در صدقه مصرف شود. تنها اختلاف در كسى است كه احتياج به كسب مال دارد. آيا كسب مال و بخشيدن بهتر است يا فقط مشغول ذكر خدا باشد، يا از راه حلال مال به دست بياورد و در كارهاى خير خرج كند؟ اختلاف براى اين است كه در به دست آوردن مال آفتهايى است، امّا مالى كه از حلال به دست آمده در هر حال بخشيدنش از نگاه داشتنش بهتر است.

اگر بگوييد: صداقت و اخلاص عالم و واعظ در موعظه‌اش با چه نشانه‌اى شناخته مى‌شود و چگونه معلوم مى‌شود كه قصدش رياكارى براى مردم نيست؟

بايد دانست كه صدق و اخلاص عالم و واعظ چند نشانه دارد:

١- اگر واعظى ظاهر شود كه در وعظ بهتر از اوست و عملش از او بيشتر است و مردم سخن او را بيشتر مى‌پذيرند، شاد شود و به او حسد نورزد، آرى غبطه خوردن و رشك بردن به او عيبى ندارد و رشك آن است كه آرزو كند او نيز از چنان دانشى برخوردار شود.

٢- اگر بزرگان در مجلس او حاضر شوند سخنش تغيير نكند و به همان حال عادى خود باقى بماند و همه مردم را به يك چشم بنگرد.

٣- دوست نداشته باشد مردم در راه به دنبال او بروند و در بازارها پشت سرش حركت كنند، البتّه صدق و خلوص عالم و واعظ نشانه‌هاى بسيارى دارد كه بر شمردن آنها سخن را به درازا مى‌كشاند.