ديگر براستى بيرون از قاعده فقه است، بويژه كسى كه به اعاده ركوع و سجود قائل شده امّا به اعاده تكبيرة الاحرام قائل نشده است، زيرا اگر ركوع و سجود درست نباشد افعالى زايد در نماز است و نماز را باطل مى‌كند. همچنين گفتار كسى كه مى‌گويد اگر نماز را با اخلاص تمام كند با توجّه به آخر عمل كه اخلاص دارد صحيح است اين قول نيز ضعيف است، زيرا ريا به نيّت خلل وارد مى‌آورد و سزاوارترين زمانى كه رعايت احكام نيّت لازم است حال شروع به نماز است. بنابراين حكمى كه با قاعده فقهى راست مى‌آيد اين است كه گفته شود: اگر محرّك شخص بر عمل تنها ريا در آغاز عبادت باشد نه طلب ثواب و اطاعت امر، نمازش منعقد نمى‌شود و اعمال بعد از تكبير افتتاحيّه نيز نادرست است. و آن درباره كسى است كه هرگاه تنها باشد نماز نمى‌خواند و چون مردم او را ببينند احرام نماز مى‌بندد و به گونه‌اى است كه اگر لباسش نيز نجس باشد به خاطر مردم نماز مى‌خواند و اين نمازى است كه نيّت ندارد، زيرا نيّت عبادت از اجابت انگيزه دين است و اينجا نه

انگيزه‌اى است و نه اجابتى. امّا اگر بگونه‌اى است كه اگر مردم هم نباشند نماز مى‌خواند، جز اين ميل به ستايش نيز در او ظاهر مى‌شود و دو انگيزه جمع شده است. اين حالت يا در زكات است يا قرائت (قرآن) و اعمالى كه در آن حلال و حرامى نيست يا در نماز و حج است. اگر در زكات باشد نسبت به اجابت انگيزه ريا گنهكار و نسبت به اجابت انگيزه ثواب مطيع است، فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ من يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ. پس به مقدار نيّت درستش ثواب دارد و به مقدار قصد فاسدش گنهكار است، و هيچ كدام موجب نابودى ديگرى نمى‌شود، و اگر در نمازى باشد كه با راه رفتن خللى به نيّت فساد پذير است دو صورت دارد يا نماز واجب است يا مستحبّ. اگر مستحبّ است حكمش حكم زكات است، يعنى از جهتى گنهكار و از جهتى مطيع است در صورتى كه هر دو انگيزه در دلش جمع شود. امّا اگر در نماز واجب باشد و هر دو انگيزه جمع شود و هر يك بتنهايى در تحريك بر عمل مستقل نيست، و تحريك بر