راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٢٩ - مجموع وظايف بنده نسبت به مال خود

عقيده‌ات درباره اين كاسه چيست؟ گفت: به اعتقاد من مصيبت يا فقر است. گفت:

چطور؟ گفت: اگر بشكند مصيبت جبران ناپذير است، و اگر سرقت شود به آن محتاج مى‌شوى و مانند آن را نمى‌يابى و حال آن كه پيش از آوردن آن از دو مصيبت ياد شده در امان بودى. سپس روزى بر حسب اتفاق كاسه شكست و شاه سخت دچار مصيبت شد و گفت: حكيم راست گفت اى كاش آن را نزد ما نمى‌آوردند. تمام امتعه دنيا چنين است زيرا دنيا دشمن دشمنان خداست چون آنها را برطرف آتش سوق مى‌دهد، و دشمن دوستان خداست، زيرا آنها را با صبر كردن در برابر دنيا و نعمتهايش غمگين مى‌سازد و دشمن خداست، چون راه خدا را بر بندگانش قطع مى‌كند و با خودش نيز دشمن است، چرا كه خود را مى‌خورد، زيرا مال جز با پاسبانان و نگاهدارى در گنجينه‌ها حفظ نمى‌شود، و به كار گرفتن پاسبانان و نگهدارى گنجينه‌ها جز با مال ممكن نيست و بايد پول خرج كرد پس مال خودش را مى‌خورد و با خودش در تضادّ است تا از بين برود و هر كس از آفتهاى مال آگاه شود به آن انس نمى‌گيرد و شاد نمى‌شود و جز به مقدار نيازش از آن برنمى‌دارد و هر كس به مقدار نيازش قناعت كند بخل نمى‌ورزد، زيرا آنچه براى نياز خود نگاه مى‌دارد بخل نيست و به مقدارى كه مورد نيازش نيست خودش را در حفظ آن به زحمت نمى‌اندازد و آن را مى‌بخشد، بلكه مال براى او مانند آب كنار دجله است كه هيچ كس به آن بخل نمى‌ورزد، چون مردم به مقدار نياز قناعت مى‌كنند.

مجموع وظايف بنده نسبت به مال خود

بايد دانست مال چنان كه توصيف كرديم از جهتى خير و از جهتى شرّ است.

حكايت مال حكايت مارى است كه افسونگر او را مى‌گيرد و از آن پادزهر بيرون مى‌آورد و شخص غافل او را مى‌گيرد و زهرش از آنجا كه نمى‌داند او را مى‌كشد، و فقط كسى از زهر مال ايمن است كه پنج وظيفه را انجام دهد: ١- هدف از مال و آفرينش آن‌