راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٢٧ - شرح حقيقت تكبّر و آفت آن

و فرمود: يَقُولُ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لَوْ لا أَنْتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِينَ«٨٣» و فرمود: إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِينَ«٨٤» و فرمود: سَأَصْرِفُ عَنْ آياتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ في الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ«٨٥» در تفسير آيه گفته شده: بزودى درك قرآن را از دلهايشان برمى‌دارم و در بعضى تفسيرهاست كه بزودى براى دلهايشان در برابر ملكوت حجاب قرار مى‌دهم، ابن جريح گويد: بزودى آنها را منصرف مى‌كنم كه در ملكوت بينديشند و از آن پند گيرند از اين رو عيسى (ع) فرمود: «زراعت در زمين هموار مى‌رويد و بر روى سنگ نمى‌رويد، همچنين حكمت در دل شخص متواضع رشد مى‌كند نه در دل متكبّر، آيا نمى‌بينيد كسى كه سرش را متكبّرانه به سقف بلند كند سقف آن را بشكند و هر كس سرش را متواضعانه فرود آورد او را در زير سايه خود بگيرد؟» اين مثلى است كه براى متكبّران زده‌اند كه چگونه از حكمت محرومند از اين رو رسول خدا (ص) در تعريف تكبّر و كشف حقيقت آن انكار كردن حق را ذكر كرده و فرموده است: «متكبّر كسى است كه حق را منكر شود و مردم را كوچك شمارد.»«٨٦»

شخصى كه نسبت به او تكبّر مى‌شود و اقسام و درجاتش و نتايج تكبّر در آن‌

بايد دانست شخصى كه بر او تكبّر مى‌شود خداى متعال يا پيامبرانش يا ديگر مردمند و آدمى ظلوم و جهول آفريده شده است زيرا يك بار بر مردم تكبّر مى‌كند و بار