راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٢٥ - بخش دوّم ريا در اوصاف عبادات است نه اصول آن و اين نيز سه درجه دارد
درجه سوّم اين است كه در ايمان و واجبات ريا نمىكند ولى در مستحبّات و سنتّهايى كه تركش گناه ندارد ريا مىكند. چنين شخصى در خلوت نسبت به انجام آنها كاهل است چون ميل به ثواب مستحبّات در او قوى نيست و لذّت تنبلى را بر اميد به ثواب مستحبّات ترجيح مىدهد، آنگاه ريا او را بر انجام آنها برمىانگيزد مانند حضور در نماز جماعت، عيادت بيمار، تشييع جنازه و غسل ميّت، نماز شب خواندن، روزه در روز عرفه و نظير اينها. گاه شخص رياكار تمام اعمال (مستحبّ) ياد شده را از بيم نكوهش مردم يا ستايش خواهى انجام مىدهد، و خداى متعال مىداند كه اگر تنها باشد عملى بيشتر از واجبات انجام نمىدهد. اين نوع ريا نيز مهمّ است ولى از نوع پيش از آن پايينتر است، زيرا رياكار قبلى سپاس مردم را بر سپاس خدا ترجيح مىداد و رياكار مورد بحث نيز همين كار را مىكند و از نكوهش مردم پرهيز مىكند ولى از نكوهش خدا پرهيز نمىكند و گويى نكوهش مردم در نزد او بالاتر از كيفر خداى متعال است. امّا رياكار مورد بحث (يعنى درجه سوّم) كار رياكار (درجه دوّم) را نكرده است چرا كه اگر عمل مستحبّ را ترك كند كيفر نمىشود و گويى جرمش نصف جرم رياكار اوّل است و كيفرش نيز نصف كيفر اوست، اين بود رياكارى در اصول عبادات.
بخش دوّم ريا در اوصاف عبادات است نه اصول آن و اين نيز سه درجه دارد:
درجه اول ريا كردن در انجام عملى است كه ترك آن موجب نقصان عبادت است مانند كسى كه قصد دارد ركوع و سجود را كوتاه كند و قرائت را طول ندهد ولى آنگاه كه مردم او را مىبينند ركوع و سجود را خوب انجام مىدهد و نشستن بين دو سجده را كامل مىكند. ابن مسعود گفته است: هر كس اين عمل را انجام دهد پروردگار خويش را سبك شمرده است، يعنى اهميّت نمىدهد به اين كه خدا در خلوت به حال او آگاه است و هرگاه انسانى از او آگاه شود نماز را خوب مىخواند هر كس در برابر شخصى چهار زانو يا در حالى كه تكيه داده نشسته باشد و غلام آن شخص وارد شود، پس برخيزد و خوب