راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٩ - شرح توصيف دنيا با مثلها

مثال ديگرى براى دشمنى دنيا نسبت به دنياداران و نابودى آنهاست:

بدان كه طبيعت دنيا آن است كه اول مهربانى مى‌ورزد و سرانجام آدمى را به هلاكت مى‌رساند. دنيا مانند زنى است كه خود را براى خواستگاران مى‌آرايد و چون با او ازدواج كنند آنها را سر مى‌برد. روايت شده كه دنيا بر عيسى (ع) ظاهر شد، پس او را به صورت پيرزنى ديد كه دندانهاى پيشين او از ريشه شكسته است و به انواع زيورها آراسته شده. عيسى (ع) به او گفت: با چند شوهر ازدواج كرده‌اى؟ گفت: نمى‌توانم آنها را برشمارم، عيسى (ع) گفت: تمامشان را كشته‌اى يا طلاقت داده‌اند؟ گفت: تمامشان را كشته‌ام. عيسى (ع) گفت: بدا به حال بقيّه شوهرهايت، چگونه از شوهرهاى گذشته‌ات كه آنها را يكى يكى كشته‌اى عبرت نمى‌گيرند و از تو دورى نمى‌كنند! مثال ديگرى براى دنيا كه باطن آن با ظاهرش مخالف است:

بدان كه ظاهر دنيا آراسته، ولى باطن آن زشت است و شبيه به پيرزن بزك كرده‌اى است كه مردم را با ظاهر خود فريفته است و هرگاه از باطنش آگاه شوند و پرده از چهره‌اش كنار برود زشتيهاى آن برايشان آشكار شود و از پيروى كردن آن پشيمان و در فريب خوردن به ظاهر آن از بى‌عقلى خود شرمنده شوند. از ابن عباس نقل شده كه گويد: روز قيامت دنيا به صورت پيرزنى با موهاى سياه و سفيد و چشمانى كه سفيدى آن آشكار است (به صحراى محشر) آورده شود، در حالى كه نيشهاى آن ظاهر و شكل و آفرينش آن زشت است. او را در معرض ديد مردم قرار مى‌دهند و به آنها مى‌گويند: آيا اين را مى‌شناسيد؟ مى‌گويند پناه مى‌بريم به خدا كه اين را بشناسيم، پس بگويند: اين همان دنيايى است كه به آن بر يكديگر فخر مى‌فروختيد و با آن قطع رحم مى‌كرديد و با يكديگر دشمنى و حسد مى‌ورزيديد و هم را فريب مى‌داديد. آنگاه در دوزخ افكنده شود. سپس فرياد كند پروردگارا پيروانم كجايند، خداوند مى‌فرمايد: پيروانش را به او ملحق سازيد.