راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٤٣ - اوّلين صنف فريفتگان و مغروران علمايند

سنگينى ذرّه‌اى تكبّر در دلش باشد وارد بهشت نمى‌شود«٦٩»» و نيز به قول آن حضرت:

«حسد حسنات را مى‌خورد، چنان كه آتش هيزم را«٧٠»»، و نيز: «دوستى مال و شرف در دل نفاق مى‌روياند چنان كه آب سبزى را مى‌روياند«٧١»» و ديگر رواياتى كه در تمام بخش مهلكات در اخلاق نكوهيده نقل كرديم. پس اينان ظاهر خود را آراسته و به باطن خود اهميّت نداده‌اند و سخن پيامبر (ص) را از ياد برده‌اند كه: «خدا به صورتها و اموالتان نمى‌نگرد و همانا به دلها و اعمالتان مى‌نگرد«٧٢»». پس اين گروه به اعمال پرداخته‌اند نه به دلها، در حالى كه اصل دل است، زيرا (در آخرت) نجات نيابد جز كسى كه با دلى سالم در پيشگاه خدا حاضر شود مثل اين گروه (عالمانى كه به ظاهر پرداخته‌اند) مثل چاه مبال است كه ظاهرش گچكارى شده است و باطنش بدبوست يا مانند قبور مردگان كه ظاهرش آراسته و در باطنش مردار است يا چون خانه‌اى است كه داخلش تاريك است و چراغ را بر پشت خانه نهاده‌اند، چنان كه پشت بام خانه روشن و داخلش تاريك است يا مانند مردى است كه قصد كرده سلطان را در خانه‌اش مهمان كند، پس در خانه‌اش را گچكارى كند و ظرفهاى زباله را در جلو خانه‌اش باقى گذارد، و روشن است كه اين عمل فريفتگى و غرور است بلكه نزديكترين مثال به چنين شخصى مردى است كه مزرعه‌اى كشت كند و همراه با روئيدن آن علف هرزه نيز برويد كه زراعت را تباه سازد. پس دستور دهد كه زراعت را با كندن علف هرزه پاك سازند، امّا فقط سر و اطراف علف هرزه را بكنند و ريشه‌اش همچنان قوى شود و برويد، زيرا جاى كاشتن گناهان، اخلاق نكوهيده‌اى است كه در دل وجود دارد و كسى كه دل را از آن اخلاق پاك نسازد عبادتهاى ظاهرش كامل نمى‌شود جز با آفتهاى بسيار، بلكه او همانند