راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٧٠ - فوايد مال به دنيوى و دينى تقسيم مىشود

عبادت مانند استفاده از مال براى حجّ و جهاد چرا كه فقط با مال مى‌توان آنها را انجام داد و هر دو از عبادات مهمّ است، و شخص فقير از فضيلت آنها محروم است. اما آنچه موجب تقويت انسان بر عبادت مى‌شود خوراك و پوشاك و مسكن و ازدواج و ضروريّات زندگى است، زيرا هرگاه اين نيازها فراهم نشود دل سرگرم چاره‌انديشى آنها مى‌شود و دل براى توجه به دين آسوده نيست و هر چه آدمى با آن به عبادت مى‌رسد خود عبادت است (مقدمه واجب نيز عبادت است). پس كسانى كه از دنيا به مقدار كفايت بهره‌مند مى‌شوند تا براى دين كمك بگيرند از فوايد دينى دنيا برخوردارند. اما برخوردارى فراوان و بيش از نياز از نعمتها جزء فوايد دينى مال دنيا نيست، چرا كه فقط از بهره‌هاى دنياست.

نوع دوّم: مالى است كه براى مردم مصرف مى‌شود و چهار بخش است: صدقه، مروّت، حفظ آبرو، و مزد خدمتكاران. اما صدقه، ثوابش بر كسى پوشيده نيست و آتش خشم پروردگار را خاموش مى‌كند. و ما فضايل آن را نقل كرديم. اما مقصودمان از مروّت خرج كردن مال براى اشراف و ثروتمندان در مهمانى، هديه، كمك و نظاير آن است. اين مورد مصداق صدقه نيست، بلكه صدقه چيزى است كه به فرد محتاج داده مى‌شود، جز اين كه اين مورد نيز از فوايد دينى است زيرا با انجام اين كارها انسان دوست و برادر به دست مى‌آورد و به صفت سخاوت متّصف و در زمره بخشندگان قرار مى‌گيرد فقط كسى به بخشندگى متّصف مى‌شود كه مى‌بخشد و راه جوانمردى و مروّت را مى‌پيمايد، اين قسم نيز بسيار ثواب دارد در مورد هديه‌ها، مهمانيها، غذا دادن بدون اينكه در مصرف آنها فقر و نادارى مصرف كنندگان شرط باشد، روايات فراوانى آمده است. اما مقصودمان از حفظ آبرو با مال بخشش آن براى جلوگيرى از هجو شاعران و دشنام و سرزنش نادانان و بستن زبان آنها و دفع شرّشان است. اين قسم نيز با حتمى بودن فايده‌اش در دنيا از بهره‌هاى دينى است. رسول خدا (ص) فرمود: «مالى كه شخص با آن‌