راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٢٦ - شرح حقيقت تكبّر و آفت آن
دقيق قادر نيست كه در آن عزّت است، و بر پذيرش نصيحت قادر نيست كه در آن عزّت است، و از تحقير مردم و غيبت كردن آنها در امان نيست در حالى كه عزّت در آن است، و طولانى كردن سخن موردى ندارد. پس هيچ خوى نكوهيدهاى نيست، جز اين كه صاحب عزّت و تكبّر براى حفظ عزّت خود مجبور به آن است و هيچ خوى ستودهاى نيست جز اين كه از بيم از دست رفتن عزّتش از انجام آن عاجز است، از اين روست كه هر كس به اندازه سنگينى ذرّهاى تكبّر در دلش باشد وارد بهشت نمىشود. و اخلاق نكوهيده ملازم يكديگرند و بعضى از آنها ناگزير به بعضى ديگر فرا مىخواند، و بدترين انواع تكبّر آن است كه مانع از بهرهمندى علم و قبول حق و اطاعت در برابر آن شود و آياتى كه در آن نكوهش متكبّران وارد شده است در مورد همين نوع تكبّر است. خداى متعال مىفرمايد: وَ الْمَلائِكَةُ باسِطُوا أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمُ تا وَ كُنْتُمْ عَنْ آياتِهِ تَسْتَكْبِرُونَ.«٧٩» آنگاه فرمود: فَادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ.«٨٠» سپس خبر داده است كه در ميان اهل دوزخ كسى از همه عذابش سختتر است كه نسبت به خدا بيشتر تمرّد كرده است. خداوند فرمود: ثُمَّ لَنَنْزِعَنَّ من كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمْ أَشَدُّ عَلَى الرَّحْمنِ عِتِيًّا.«٨١»
و فرمود: فَالَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ قُلُوبُهُمْ مُنْكِرَةٌ وَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَ«٨٢»
«٧٩» انعام / ٦٤: و فرشتگان دست ها را گشوده به آنان مى گويند جان خود را خارج سازيد تا و در برابر آيات او تكبّر ورزيديد.
«٨٠» نحل / ٢٩: اكنون از درهاى جهنم وارد شويد در حالى كه جاودانه در آن خواهيد بود، چه جاى بد است جايگاه مستكبران ؟! (شماره آيه ٣١، اشتباه است . - م .) و طاهر گفته اش ثم قال دليل اين است كه در سياق آيه پيش است ولى چنين نيست و در سوره نحل چنين آمده است . الذين تتوفاهم الملائكة ظالمى انفسهم فاءلقوا السلم ما كنا نعمل من سوء بلى ان اللّه بما كنتم تعملون فادخلوا ابواب جهنم ، تا آخر آيه )) و همچنين است در آيات بعدى .
«٨١» مريم / ٧٠: سپس از هر گروه و جمعيتى كسانى را كه از همه در برابر خداوند رحمان سركش تر بوده اند جدا مى كنيم .
«٨٢» نحل / ٢٣: امّا آنها كه به آخرت ايمان ندارند دل هايشان حق را انكار مى كند، و مستكبرند.