راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢١٢ - بخش دوّم ريا با نوع پوشاك و رياى با هيأت

آهسته حرف زدن، فرو رفتگى چشمها، خشكى لبها، تا با آن بفهماند كه روزه‌دار است ولى وقار دين موجب آهسته حرف زدن اوست يا ضعف گرسنگى است كه قوّتش را كم كرده است. از اين رو عيسى (ع) فرمود: هرگاه يكى از شما روزه بگيرد بايد سرش را روغن بمالد و مويش را مجعّد و ميان فروهشته كرده و چشمانش را سرمه كند و تمام اين كارها از بيم آن است كه شيطان او را به ريا نكشاند. از اين رو ابن مسعود گفت: روزه‌دار به صبح درآييد در حالى كه خود را روغن ماليده‌ايد. اين است رياكارى دينداران در بدن. امّا دنياداران با چاقى و صفاى رنگ و راست قامتى و زيبا رويى و نظافت بدن و نيرومندى اعضا و تناسب بودن آنها ريا مى‌كنند.

بخش دوّم: ريا با نوع پوشاك و رياى با هيأت.

امّا ريا با هيأت آن است كه موى سر را ژوليده كند و شارب را بتراشد و در حال راه رفتن سر خود را به زير بيندازد و آرام حركت كند و اثر سجده را در پيشانى باقى بگذارد و لباس خشن و پشمينه پوشيده و تا نزديك نيمه ساق پا به خود پيچد و آستينها را كوتاه بكند و جامه‌ها را نظافت نكند و پاره پاره رها سازد. و تمام اين كارها را با ريا انجام دهد تا خود را پيرو سنّت و نيز پيرو بندگان صالح خدا نشان دهد، و از رياكارى به شمار مى‌آيد پوشيدن جامه‌هاى وصله‌دار و نمازگزاردن روى سجّاده و پوشيدن لباس كبود از باب شباهت به صوفيان با اين كه در باطن از حقيقت تصوّف خالى است همچنين رياكارى است. انداختن پارچه روى عمّامه تا با آن عمل نشان دهد كه از گرد و غبار راه پرهيز دارد و به خاطر متمايز بودنش به آن علامت تا چشمان مردم به او متوجّه شود. و از رياكارى است كه انسان نادان دراعه و طيلسان بپوشد تا مردم تصور كنند كه وى از دانشمندان است.

رياكارانى كه در لباس پوشيدن ريا مى‌كنند چند طبقه‌اند. بعضى از آنها كسانى هستند كه با اظهار زهد مى‌خواهند در نزد انسانهاى صالح مقامى به دست بياورند از اين‌