راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٨٥ - سخنان بزرگان
ناقص است. پيامبر (ص) فرمود: «عزّت مؤمن بىنيازى او از مردم است».«٥٩»
بنابراين در قناعت احترام و عزّت است. از اين رو گفته شده: از هر كس خواهى بىنياز باش تا مانند او باشى، و به هر كس خواهى محتاج باش تا اسيرش شوى، و به هر كس بخواهى نيكى كن تا فرمانروايش باشى.
چهارم آن كه در برخوردارى يهود، نصارا، مردمان پست، نادانان كرد و عربهاى بيابانى و بىدينان و نابخردان، از نعمتهاى دنيا زياد بينديشد سپس در حالات پيامبران و اولياى خدا و به هيأت صحابه و تابعين بنگرد و سخنان آنها را بشنود و احوال آنان را مطالعه كند و عقل خود را مخيّر سازد ميان اين كه شبيه پستترين مردم شود يا به عزيزترين طبقات مردم در نزد خدا تأسّى جويد، تا بدان وسيله صبر بر تنگناهاى زندگى و قناعت به كم بر او آسان شود. چرا كه اگر منظور وى از نعمتهاى خوردنى سير كردن شكم باشد الاغ بيش از او مىخورد و اگر از نعمت آميزش با زنان لذّت ببرد خوك در درجهاى برتر از اوست، و اگر به پوشاك و اسبان سوارى آراسته شود در ميان يهود و نصارا كسانى هستند كه در درجه بالاترى قرار دارند و اگر به كم قناعت كند و به آن خشنود باشد درجهاى دارد كه فقط انبيا و اولياى خدا با او شريكند.
پنجم آن است كه خطر گردآورى مال را درك كند، چنان كه در آفتهاى مال نقل كرديم و گفتيم در مال بيم دزدى و غارت و هدر رفتن وجود دارد و انسان تهيدست از امنيت و آسودگى برخوردار است. علاوه بر آفات مال در اين بينديشد كه روز قيامت تا پانصد سال از در بهشت رانده مىشود، چرا كه هرگاه به مقدار كفايت قناعت نكند در
«٥٩» اين حديث را حاكم در مستدرك ، ج ٤، ص ٣٢٥، روايت كرده و سندهايش را صحيح دانسته است و ابوالشيخ در كتاب الثواب و ابونعيم در الحليه ، همگى از حديث سهل بن سعد روايت كرده اند كه جبرئيل آن را در ضمن حديثى به پيامبر (ص ) گفت ، در اين حديث زفر بن سليمان از محمّد بن عينيه نقل كرده و هر دو (از نظر اعتبار) مورد اختلافند و قضاعى در مسند الشهاب آن را از قول پيامبر (ص ) قرار داده ، چنان كه در المغنى آمده است .