راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٦٠ - مواردى كه آشكار ساختن عبادات مجاز است

مواردى كه آشكار ساختن عبادات مجاز است‌

بايد دانست كه فايده پنهان ساختن اعمال عبادى اخلاص و رهايى از ريا و فايده آشكار ساختن آنها تأسّى جستن ديگران و تشويق مردم به كار خير است ولى در آشكار ساختن آن آفت ريا نيز خواهد بود. يكى از پيشينيان گويد: مسلمانان مى‌دانند كه عمل نهانى در مقايسه با عمل آشكار محفوظترين عمل است ولى در آشكار ساختن عمل نيز فايده‌اى است. از آن نظر خداى متعال عمل نهان و آشكار را ستوده و فرموده است: إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَ إِنْ تُخْفُوها وَ تُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ.«١٠٣» و اظهار كردن عمل دو قسم است: يكى نشان دادن خود عمل است و ديگرى سخن گفتن از عمل انجام شده است.

قسم اول علنى بودن خود عمل است، مانند زكات دادن در حضور مردم تا مردم به آن مايل شوند چنان كه روايت شده مردى از انصار كيسه پولى آورد و چون مردم او را ديدند پياپى هديه آوردند. پس پيامبر (ص) فرمود: «هر كس سنّت نيكى بر جاى نهد و خود بدان عمل كند از ثواب آن و ثواب كسى كه از او پيروى كند برخوردار خواهد بود».«١٠٤» و ديگر اعمال چون نماز و روزه و حج و جهاد و غيره همين حكم را دارد. ولى در زكات دادن تأسّى جستن بر طبيعت مردم بيشتر غالب است. آرى شخص جنگجو هر گاه براى رفتن به جنگ پيش از مردم عازم شود تا مردم براى حركت به ميدان جنگ تشويق شوند برايش افضل است، چرا كه اصل جنگ جزء اعمال آشكار است و نمى‌توان آن را پنهان ساخت و سبقت گرفتن به آن اظهار عمل عبادى نيست، بلكه فقط تشويق ديگران است. همچنين گاه مرد در نماز شب صدايش را بلند مى‌كند تا همسايگان و خانواده‌اش بيدار شوند و به او تأسى جويند. پس هر عملى را كه نتوان‌