راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٨٤ - تمرين نهايى در خوى تواضع

همچنين فرمود (ص): «من بنده‌اى هستم، روى زمين غذا مى‌خورم، جامه پشمين مى‌پوشم و بر دست شتر ريسمان مى‌بندم (در هنگام غذا خوردن) انگشتانم را مى‌ليسم و دعوت برده را مى‌پذيرم و هر كه از سنّت من روى بگرداند از من نيست.»«١٦٤»

اين مواردى است كه ريا و تكبّر در آن جمع مى‌شود و موردى كه مخصوص به حضور مردم است ريا و آنچه مخصوص به خلوت است تكبّر مى‌باشد. پس آدمى بايد آن را بشناسد چرا كه هر كس شرّ را نشناسد از آن پرهيز نمى‌كند و هر كس مرض را احساس نكند به درمانش نمى‌پردازد.

تمرين نهايى در خوى تواضع‌

بايد دانست كه خوى تواضع مانند ديگر خويها دو طرف و يك واسطه دارد طرفى كه به فزونى مايل مى‌شود تكبّر نام دارد و طرفى كه با كاستى تمايل دارد پستى و خوارى ناميده مى‌شود و آن حدّ وسط و ميانگين تواضع نام دارد و آنچه ستوده است تواضعى است كه همراه با خوارى و پستى نباشد، چرا كه هر دو طرف ميانى كارها نكوهيده است و محبوبترين كارها در پيشگاه خداى متعال حدّ وسط آنهاست. پس كسى كه بر همگنان خود مقدّم مى‌شود متكبّر است و هر كس بر همگنان مؤخّر مى‌شود متواضع است، يعنى مقدارى از آنچه را استحقاق داشته كنار گذاشته است. اگر كفّاشى بر شخص عالمى وارد شود و عالم كنار برود و او را در جاى خود بنشاند آنگاه پيش برود و كفش او را جفت كند و تا در منزل پشت سر او برود، خود را به خوارى انداخته است و اين كار نيز ناستوده است، بلكه در نزد خدا عدالت ستوده است و آن دادن حق هر صاحب حقّى است. پس (بر عالم) شايسته است كه براى همگنان خويش يا كسى كه درجه‌اش به او نزديك است‌