راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٢٨ - بخش دوّم ريا در اوصاف عبادات است نه اصول آن و اين نيز سه درجه دارد

نكوهيده است.

ركن سوّم: ريا در مورد چيزى است كه به خاطر آن ريا مى‌كند،

زيرا ناگزير رياكار هدفى دارد و رياكارى او يا براى به دست آوردن مال يا ديگر اغراض است و سه درجه دارد:

درجه اوّل كه بدترين و سخت‌ترين آنهاست آن است كه هدفش قدرت يافتن بر گناه باشد مانند كسى كه در عبادات خود ريا مى‌كند و با انجام مستحبّات بسيار و پرهيز از امور شبهه‌دار اظهار تقوا و پارسايى مى‌كند تا به امانت معروف شود، و توليت قضاوت و موقوفات و وصيّتها يا سرپرستى اموال يتيمان به او واگذار شود، يا زكات و صدقات به او تسليم شود تا آنچه مى‌تواند از آن بردارد يا امانتها را به او بسپارند پس آنها را گرفته و انكار كند يا مالهايى كه در راه مكّه بايد انفاق شود به او داده شود تا بتواند تمام يا بخشى از آن را تصاحب كند، يا با آن اعمال حاجيان از او پيروى كرده و با نيروى آنها به گناهان كه جزء اهداف فاسد اوست برسد. گاه بعضى از اين افراد به لباس صوفيان و قيافه خاشعان در مى‌آيند و به عنوان پند و موعظه سخن حكيمانه مى‌گويند و قصدشان كسب محبوبيّت در نزد زنى يا پسر بچه‌اى است تا بتوانند به فسق و فجور بپردازند. گاه اين گروه در مجلس علم و تذكار و دوره‌هاى قرآن حاضر مى‌شوند و به شنيدن مباحث علمى و قرآن رغبت نشان مى‌دهند ولى هدفشان نگاه كردن به زنان و كودكان است يا به حجّ مى‌رود و مقصدش دست يافتن به پسر بچّه يا زنى در ميان رفيقان خود است. اين گروه مبغوض‌ترين رياكاران در پيشگاه خداى متعالند، زيرا عبادت پروردگار خود را نردبانى براى وصول به گناه و آن را ابزار و سرمايه و وسيله تجارت براى فسق و فجور خود قرار داده‌اند، نزديك به اين گروه است- اگر چه پايين‌تر از آن- كسى كه جرمى مرتكب شده و به آن متّهم است و بر آن پافشارى دارد و مى‌خواهد رفع تهمت از خود كند، از اين رو اظهار تقوا مى‌كند مانند كسى كه منكر امانتى است و مردم او را متّهم به (خوردن) آن‌