راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٨٦ - در فضيلت بخشندگى

زمره ثروتمندان داخل مى‌شود و نامش از دفتر تهيدستان حذف مى‌گردد و حالت قناعت وقتى كامل مى‌شود كه هميشه در دنيا به پايين‌تر از خود بنگرد نه به بالاتر از خود زيرا شيطان همواره نظر انسان را در امور دنيا به كسى كه بالاتر از خودش است متوجّه مى‌سازد و مى‌گويد: چرا در طلب دنيا سستى مى‌كنى؟ در حالى كه صاحبان ثروت از خوراك و پوشاك بهره‌مند مى‌باشند؟ ولى شيطان در امور دينى نظر انسان را به پائين‌تر از خودش متوجّه مى‌كند و مى‌گويد: چرا بر خودت سخت مى‌گيرى و از خدا مى‌ترسى؟ در حالى كه فلانى داناتر از تو است و از خدا نمى‌ترسد و تمام مردم سرگرم بهره‌ورى از نعمتهاى دنيايند، پس چرا مى‌خواهى از آنها جدا باشى؟ ابوذر مى‌گويد: دوستم پيامبر (ص) به من وصيّت كرد كه به پايين‌تر از خودم بنگرم نه به كسى كه بالاتر از خودم است.«٦٠» يعنى در كارهاى دنيا به پايين‌تر از خود نگاه كنم.

از پيامبر (ص) روايت شده است: «هرگاه يكى از شما كسى را ببيند كه خدا او را در مال و آفرينش بر ديگران برترى داده است بايد به كسى بنگرد كه پايين‌تر از خودش است».«٦١» و با توجّه به اين امور است كه مى‌تواند صفت قناعت را به دست بياورد و اساس كار شكيبايى و كوتاهى آرزوست و بداند كه نتيجه صبر چند روزه او در دنيا بهره‌مندى روزگارى دراز [در آخرت‌] است. پس حالت او مانند مريضى است كه بر تلخى دوا صبر مى‌كند، براى اين كه سخت انتظار بهبودى دارد.

در فضيلت بخشندگى‌

بايد دانست كه اگر انسان مال نداشت بجاست كه قناعت ورزد و از حرص خود بكاهد و اگر مال در اختيار دارد شايسته است كه حالت ايثار و بخشندگى و برگزيدن‌