راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٦ - پندهايى در نكوهش دنيا

تيرى به سويت شليك مى‌كند و با شب و روزش رشته عمرت را قطع مى‌كند تا تمام رشته‌هاى ريسمان عمرت پاره شود (بميرى). پس چگونه ممكن است با گذشتن سريع شبها و روزها بدنت سالم بماند؟ اگر نقصانى كه روزها در تو پديد مى‌آورند برايت آشكار شود از هر روزى كه بر تو مى‌آيد وحشت خواهى كرد و گذشت ساعتها بر تو گران مى‌آيد ولى تدبير خدا بالاتر از عبرت‌گيرى است، و با غفلت و فراموشى از گرفتاريهاى دنياست كه آدمى مزه لذّتهاى دنيا را مى‌چشد با اين كه خداى حكيم آن را تلختر از حنظل خلق كرده است. توصيف كنندگان از وصف عيبهاى دنيا از روى كارهاى ظاهرى آن عاجزند، و شگفتيهايى كه دنيا پديد مى‌آورد بيشتر از آن است كه واعظ بر آن احاطه يابد، پس از خدا مى‌خواهيم كه ما را به حقيقت هدايت فرمايد.

يكى از حكيمان در توصيف دنيا و دوام آن مى‌گويد: دنياى تو همان زمانى است كه پلك چشمت را بر هم مى‌نهى، زيرا زمانى را كه گذشته است نمى‌توانى به دست بياورى و زمانى كه نيامده است از آن آگاه نيستى و روزگار روزى است كه به كام توست و شب آن روز گرفتار مصيبت مى‌شوى و در ساعتى از آن گرسنه مى‌مانى و رويدادهاى آن با كاستى و دگرگونى پياپى بر انسان مى‌گذرد. روزگار مأمور است كه اجتماعات را بپراكند و از بين ببرد و دولتها را زير و رو كند، در حالى كه آرزو دراز، و عمر كوتاه است و تمام كارها در دست خداست.

يكى از حكيمان در خطابه‌اش گفت: اى مردم شما براى كارى آفريده شده‌ايد كه اگر آن را تصديق كنيد نادانيد و اگر تكذيب كنيد نابود مى‌شويد.

محمد بن حسين گفت: خردمندان و دانشمندان و عارفان و اديبان چون دريافتند كه خداوند دنيا را خوار ساخته است، و آن را براى اولياى خود نپسنديده و در نزد خدا كوچك و بى‌مقدار است، و دانستند كه رسول خدا (ص) در دنيا زهد ورزيد و ياران خود را از بلاى دنيا بر حذر داشت و فرمود: «از دنيا عادلانه بخوريد و مقدار زايد آن را پيش‌