راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٤٥ - درمان ريا و راه درمان قلب در ريا

آن كه به نادانى نكوهش شود و بدون آگاهى فتوا مى‌دهد و مدّعى است كه از حديث آگاه است در حالى كه نمى‌داند تمام اين كارها براى پرهيز از نكوهش است. پس اين امور سه گانه رياكار را به ريا تحريك مى‌كند و درمانش همان است كه در جزء اول كتاب به اختصار نقل كرديم.

ليكن اكنون آنچه مخصوص به ريا است نقل مى‌كنيم و پوشيده نيست كه انسان چيزى را قصد مى‌كند و بدان رغبت نشان مى‌دهد به گمان اين كه برايش يا در حال حاضر سودمند است يا در آينده پس اگر بداند كه در حال حاضر لذّتبخش است ولى در آينده ضرر دارد بر او آسان است كه از آن دل بكند. مانند كسى كه مى‌داند عسل لذيذ است، ولى هرگاه برايش روشن شود كه مسموم است از آن روى مى‌گرداند. همچنين راه قطع كردن تمايل به ريا آگاهى از ضررهاى آن است به طورى كه بداند بر اثر رياكارى صلاح قلبش به فساد مى‌گرايد و از توفيق يافتن در دنيا بر اعمال خير محروم مى‌شود و در آخرت موقعيّت خود را در پيشگاه خدا از دست مى‌دهد و گرفتار كيفرى بزرگ و خشمى شديد و رسوايى آشكار مى‌شود آنجا كه در حضور مردم او را صدا زنند: اى فاجر، اى حيله‌گر، اى رياكار، آيا آنگاه كه كالاى دنيا را با بندگى خدا خريدى حيا نكردى مواظب بودى كه دلهاى بندگان را به دست آورى و نظر خدا را استهزا كردى و با مبغوض شدن در پيشگاه خدا در نزد بندگان محبوبيت كسب كردى، و با ننگين شدن نزد خدا در نزد مردم آراسته و خوب شدى، و با دور شدن از خدا به مردم نزديك شدى و با نكوهيده شدن در پيشگاه خدا در نزد مردم ستوده شدى و خشنودى مردم را طلب كردى و خود را در معرض خشم خدا قرار دادى، آيا هيچ كس در نظر تو خوارتر از خدا نبود؟ و هرگاه بنده در اين خوارى بينديشد و آنچه از تظاهر در برابر مردم در دنيا به دست مى‌آورد با آنچه در آخرت از دست مى‌دهد و با ثواب اعمال از دست رفته‌اش مقايسه كند- با آن كه گاه يك عمل اگر خالى از ريا باشد موجب برترى ميزان حسناتش مى‌شود و اگر با ريا تباه‌