راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٨ - شرح توصيف دنيا با مثلها
مىگفت: اى برادران اگر به من سنگ مىزنيد سنگهاى كوچك بزنيد چرا كه مىترسم بدنم را خونين كنيد و وقت نماز برسد و به آب نرسم.«٣٨» روش زندگى اويس چنين بود از اين رو پيامبر خدا (ص) به او اهميّت مىداد و در اشاره به او فرمود: «من رايحه خداوند رحمان را از سوى يمن استشمام مىكنم».«٣٩» عمر بن خطّاب چون به حكومت رسيد گفت: اى مردم هر كدامتان اهل عراقيد به پاخيزيد. پس به پا خاستند عمر گفت:
بنشينيد مگر اهالى كوفه پس نشستند و گفت اهالى كوفه بنشينند جز قبيله مرّاد.«٤٠»
نشستند عمر گفت: همه بنشينيد، مگر كسى كه از طايفه قرن است. همه نشستند جز يك مرد، عمر به او گفت: تو از قرن هستى؟ گفت: آرى، گفت: آيا اويس بن عامر قرنى را مىشناسى، و اوصافش را بيان كرد پس گفت: آرى اى امير المؤمنين، چرا از او مىپرسى به خدا در ميان طايفه ما نادانتر، ديوانهتر، ترسوتر و پستتر از او نيست. عمر گريست آنگاه گفت: آنچه را از پيامبر شنيدم مىگويم نه از خودم. پيامبر مىفرمود: «اويس كسانى چون ربيعه و مضر را شفاعت مىكند».«٤١» هرم بن حيّان مىگويد: چون اين گفته را از عمر شنيدم وارد كوفه شدم و تمام همّتم اين بود كه اويس را بجويم و از او چيزى بپرسم
«٣٨» اين خرافه و نظاير آن از افسانه ها و دروغ هايى است كه به دست خيال پردازان فاسد نوشته شده است و سزاوار آن است كه در دفتر قصه پردازان نوشته شود. متاءسفم كه يك چنين مطالب خرافى در اين كتاب ارزنده مهم به چشم مى خورد و مؤ لف هيچ اشاره اى بدان ها نكرده است در حالى كه اويس مردى الهى و پيشگام بود و از راه عدالت و حق منحرف نشد با اميرالمؤ منين (ع ) در صفين حاضر بود و به شهادت رسيد چنان كه گروهى از بزرگان مانند نجاشى و ديگران به آن تصريح كرده اند.
«٣٩» عراقنى مى گويد: براى اين حديث ماءخذى نيافتم .
«٤٠» جوهرى گويد: مراد: پدر قبيله اى از يمن است ، او مراد بن مالك بن زيد بن كهلان بن سباءبود. و گويند: نامش يحابر - بر وزن مهاجر - بود پس تمرد كرد از اين رو، مراد ناميده شد و بنابراين قول ، مراد، بر وزن فعّال است .
«٤١» به حديث طولانى در رجال كشى ، ص ٦٥، رجوع كنيد كه در آن آمده پيامبر (ص ) روزى به اصحابش فرمود: ((به مردى از امتم مژده دهيد كه به او اويس مى گويند چرا كه او كسانى چون ربيعه و مضر را شفاعت مى كند)) تا آخر حديث و نظير اين حديث در الاختصاص ، ص ٧ آمده است .