راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٦ - شرح توصيف دنيا با مثلها

به زهد باشد در حقيقت جزء دنياست، اگر چه بظاهر گمان مى‌رود براى خداست. امور ديگر بظاهر براى لذّت بردن نفس است و ممكن است در حقيقت براى خدا منظور شود مانند خوردن، آميزش با زنان و هر چه به باقى ماندن انسان و فرزندانش مربوط مى‌شود.

اگر مقصود لذّت نفسانى باشد جزء دنياست و اگر مقصود كمك گرفتن از آن بر تقواى الهى است در حقيقت براى خداست، اگر چه ظاهر آن دنياست. پيامبر (ص) فرمود: «هر كس حلال دنيا را بطلبد و به آن فخر بفروشد و ببالد خدا را در حالى ملاقات كند كه بر او خشمگين باشد و هر كس حلال دنيا را طلب كند تا از سؤال مصون بماند و نفس خود را حفظ كند روز قيامت بيايد در حالى كه صورتش مانند ماه شب چهارده مى‌درخشد».«٣٤»

پس بينديش كه امور ياد شده چگونه با نيت فرق مى‌كند. در اين صورت دنيا لذّت نفسانى دنيوى تو است كه براى كار آخرت به آن نيازى ندارى و از آن به هوى تعبير مى‌شود و خداى متعال به آن اشاره فرموده است: وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى‌ فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى‌.«٣٥»

بدان كه تمام اجزاى هوى پنج چيز است كه خداى متعال در اين آيه آنها را گرد آورده است: أَنَّمَا الْحَياةُ الدُّنْيا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ زِينَةٌ وَ تَفاخُرٌ بَيْنَكُمْ وَ تَكاثُرٌ في الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ.«٣٦» و اشياى خارجى كه از امور پنجگانه فوق به دست مى‌آيد هفت چيز است كه در اين آيه گرد آمده است: زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ من النِّساءِ وَ الْبَنِينَ وَ الْقَناطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ من الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَ الْأَنْعامِ وَ الْحَرْثِ ذلِكَ مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الله عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَآبِ.«٣٧»