بايست، شايد در به دست آوردن اين مال به واجبات خود مانند نماز اول وقت ضرر زده باشى يا در ركوع و سجود و وضوى آن تفريط كرده باشى. پس مى‌گويد: پروردگارا از حلال به دست آوردم و در حلال خرج كردم و آنچه را بر من واجب كردى ضايع نكردم.

پس گفته مى‌شود شايد به بعضى از اين مال مانند مركب سوارى فساد كرده‌اى يا لباسى كه به آن باليده‌اى پس بگويد: نه، پروردگارا به هيچ چيز از مالم مباهات نكردم. پس گفته شود: شايد حق خويشاوندان و يتيمان و مسكينان و ابن السبيل را كه بخشش به آنها را دستور دادم منع كرده باشى؟ عرض مى‌كند: نه، پروردگارا از حلال به دست آوردم و در راه حلال خرج كردم و چيزى از آنچه بر ما واجب فرمودى ضايع نساختم و به مالم مباهات نكردم و حق كسانى را كه دستور فرمودى به آنها ببخشم تضييع نكردم. پيامبر فرمود: گروههاى زياد شده مى‌آيند و با او به ستيز مى‌پردازند و مى‌گويند: پروردگارا به او مال داده و بى‌نيازش كردى و او را در ميان ما قرار دادى و به او امر كردى كه به ما ببخشد.

پس اگر به آنها بخشيده باشد و در عين حال هيچ يك از واجبات را ضايع نساخته و به مالش افتخار نكرده باشد به او گفته مى‌شود: اكنون توقّف كن و هر نعمتى را كه از خوردنى و نوشيدنى يا لقمه يا لذّتى نصيبت شده شكر كن و همچنان مورد سؤال قرار مى‌گيرد.»«١٤٨» واى بر تو چه كسى خود را در معرض اين سؤالاتى قرار مى‌دهد كه براى اين مرد بود؟ و يا اين كه وى مال را از راه حلال كسب كرده و تمام حقوق را ادا كرده و واجبات را با تمام حدودش به جا آورده است، اين چنين دقيق محاسبه مى‌شود. پس معتقدى كه حال امثال ما چه خواهد بود كه در فتنه‌هاى دنيا و شبهه‌ها و مالهاى مخلوط به حرام و زيور و تمايلات دنيوى غرق شده‌ايم واى بر تو، پرهيزكاران به خاطر اين سؤال و جواب مى‌ترسند كه به دنيا آلوده شوند از اين رو به مقدار كفاف از دنيا راضى شده و به جاى به دست آوردن مال انواع نيكيها را انجام دادند. واى بر تو اگر اين نيكوكاران الگو و

«١٤٨» عراقى گويد: به ماءخذ اين حديث دست نيافتم .