روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥٥ - ترجمه

پس محبط شود.و«صفوان»[به تازى] [١]سنگ نرم باشد،چنان كه شاعر گفت [٢]:

مالي لديك كأنّي قد زرعت حصى في عام جدب و وجه الارض صفوان
اما لزرعي ابّان فأحصده كما يكون لزرع النّاس [٣]ابّان
و اين لفظ هم واحد است و هم جمع.آن‌كه گفت جمع است،گفت:

واحدش«صفوانة»باشد [٤]به زيادت«تا»،و اين از باب تمر و تمرة باشد،و آن‌كه گفت:[جمع نيست] [٥]واحد است،جمع او«صفيّ»گفت،قال الشّاعر [٦]:

مواقع الطّير على الصّفي
و زهرى خواند:صفوان»و جمعه صفوان،كورشان و ورشان و كروان و كروان.

عَلَيْهِ ،اى على ذلك الصّفوان،برآن سنگ نرم. تُرٰابٌ فَأَصٰابَهُ وٰابِلٌ ، «وابل»،باران [٧]سنگى باشد [٨]،و«وبال»ثقل بود و«وبيل»ثقيل بود،و«صلد» سنگى سخت نرم باشد،قال تأبّط شرّا [٩]:

و لست بجلب جلب رعد [١٠]و قرّة و لا به صفا صلد عن الخير اعزل[٣٥٩-ر]
و آن زمين زمينى باشد كه نبات نروياند،و از سرها سرى باشد كه موى بر نيارد [١١]،قال رؤبة [١٢].

لمّا راتني خلق المموّه برّاق اصلاد الجبين الأجله
اين مثلى است آن‌كس را كه خاك برآن سنگ كند و در [١٣]بيابان رها كند، گمان برد كه هرگه كه او آنجا رسد آن خاك بر جاى [١٤]باشد.