روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٢٧ - ترجمه

گفت:نه.گفت:اين دليل است بر حدث [١]عالم.

گفت:يا بن رسول اللّه!نيكو گفتى و دانستى كه ما نپذيريم الّا آن‌كه به چشم بينيم و به گوش بشنويم و به بينى ببوييم و به دهان بچشيم و به دست بپساييم [٢].

صادق-عليه السلام-گفت:اين حواسّ پنج است،و اين هيچ سود ندارد بى‌دليل عقل،چنان كه ظلمت بى‌چراغ نتوان بريد،همچونين به حواسّ استدلال نتوان كردن،به شاهد بر غايب الّا به دليل عقل.

عبد اللّه عبّاس خواند:شهد اللّه انّه.ابو عبيده [٣][و مفضل] [٤]گفتند:وجه[آن است] [٥]كه معنى شهادت قول باشد و ما[بعد] [٦]قول مكسور باشد همزه«انّ».

مفضّل گفت:معنى شهادت خداى،اعلام باشد،و معنى شهادت فريشتگان و مؤمنان اقرار باشد،بيانش قوله تعالى: قٰالُوا شَهِدْنٰا عَلىٰ أَنْفُسِنٰا [٧]...،اى اقررنا،چنان كه صلات را معنى مختلف باشد به اختلاف فاعلان،صلات از خداى رحمت باشد [٨]و از فرشتگان [٩]استغفار و از ما دعا.حق‌تعالى گفت:گواهى داد خداى و فريشتگان و خداوندان علم بر وحدانيّت خداى: أَنَّهُ لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ هُوَ ،به آن‌كه جز او خدايى نيست،و چون كار چنين باشد [١٠]گواهان از اين باشند،و قدر الشّهادة [١١]قدر الشّهود، يكى از جمله [١٢]بزرگان گويد [١٣]:

شهدت شهادة لا شكّ فيها بأنّ اللّه ليس له شريك
و انّ محمّدا صلّى عليه بدين الحق ارسله المليك
و خسرو هانى گويد [١٤]: