روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٠٥ - ترجمه

بگفت،ذمّ دنيا كرد تا صحابه رسول ميل به دنيا و حطام او نكنند،و از پس آن ذكر بهشت كرد تا همه همّت در آن بندند،قوله: زُيِّنَ لِلنّٰاسِ .

خلاف كردند در آن‌كه مزيّن كيست:حسن بصرى گفت:شيطان است براى آن‌كه كار شيطان اين است،و خداى-جلّ جلاله-چندان كه [١]گفت مذمّت دنيا گفت و تزهيد در وى،هم او تزيين و ترغيب نكند.

زجّاج گفت:مزين خداست،بدان معنى كه خلق شهوت كرد و طباع به او مايل آفريد،چنان كه گفت: إِنّٰا جَعَلْنٰا مٰا عَلَى الْأَرْضِ زِينَةً لَهٰا [٢]...،و اين وجه هم نكوست و از اين منع نيست.

ابو على گفت:هرچه از آحن حسن است مزيّن آن خداست،و آنچه قبيح است مزيّن آن شيطان است،و اين قول سديد [٣]است.

حق‌تعالى گفت:بياراستند براى مردمان حُبُّ الشَّهَوٰاتِ ،دوستى شهوتها.و مراد به«شهوت»در آيت مشتهاست و آنچه شهوت به او تعلّق دارد،براى آن‌كه شهوت محبوب نباشد [٤]مشتهى محبوب باشد.

و«شهوات»جمع شهوت باشد،و تحريك عين الفعل براى آن كرد در جمع تا فرق باشد ميان اسم و صفت،كه آنچه اسم باشد عين جمعش متحرّك [٥]باشد،كتمره و تمرات [٦]،و جمره و جمرات،و زفره و زفرات،و آنچه صفت باشد بر وفق وحدان باشد، كضخمه و ضخمات،و عبله و عبلات [٧].اگر عين الفعل حرف علّت باشد«واو»يا «يا»،اگرچه اسم[بود] [٨]نحو بيضات و جوزات [٩]،براى آن‌كه حركت بر حرف علّت گران باشد.