روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٨٤ - ترجمه
و برآن [١]وجه كه گفتم،لفظ متشابه[محمول] [٢]بود على احد الاقوال المشروحة،از آن قولها كه گفتيم،و بر وجه اوّل الّا آن يك قول نباشد كه حمل بر علم غيب كنند،و لفظ متشابه در عرف به اين لايق است كه ما گفتيم از مفسران نه به علم غيب.
و وجهى ديگر آنكه:در آيت،مرتضى علم الهدى-قدّس اللّه روحه-گفت:برآن طريقه كه«واو»استيناف باشد نه برآن وجه كه ايشان گفتند،و آن آن است كه آيات متشابه بيشتر آن بود كه محتمل بود وجوه بسيار را،چون:هدى و ضلال و مانند آن،بر مأوّل آن باشد كه هر وجه كه محتمل بود در لغت و مطابق بود ادلّه عقل را و آيات محكم را،بگويد و قطع نكند على مراد اللّه.
پس قديم-جلّ جلاله-گفت:تأويل آيت يعنى آن وجه معيّن [٣]كه مراد من است كه من بيان نكردهام كسى [٤]را براى صلاحى را [٥]آنكس نداند مگر من،و اين وجهى نكوست در تفسير اين آيت-و اللّه اعلم بمراده.
قوله: وَ الرّٰاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ ،«رسوخ»ثبوت باشد،و رسخ اذا ثبت،و كذلك رصخ كالصّراط و السراط،و المسلوخ و المصلوخ،قال الشّاعر:
لقد رسخت في القلب منّي مودّة
لسلمى ابت آياتها [٦]أن تغيّرا[٣٩٢-پ]
مفسران خلاف كردند در آنكه اين راسخان كه بودند؟بعضى گفتند:مؤمنان اهل كتابند،چون عبد اللّه سلام و جز او از امثال او.و در تفسير اهل البيت هست كه:
مراد به راسخان علم اهل البيت رسولند-عليه و عليهم السلام-از آنان كه علم ايشان از علم رسول باشد،و علم رسول از تلقين جبريل،و علم جبريل از لوح محفوظ،و كتابت لوح محفوظ از قبل ربّ العزّه.عجب از آنان كه روا دارند كه تأويل متشابه جهودان دانند،و روا بود كه ايشان در اين باب معطوف باشند بر نام خداى،و اهل البيت رسول نشايد كه دانند و اين پايه دارند!و هل هذا الّا محض العناد.
انس مالك روايت كند و ابو الدّرداء و ابو امامه كه:از رسول-عليه السلام-
[١] .همه نسخه بدلها:بر اين.
[٢] .اساس:ندارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٣] .آج،لب،فق،مب،مر:معتبر.
[٤] .همه نسخه بدلها:كس.
[٥] .همه نسخه بدلها:ندارد.
[٦] .آج:ازمانها.