قوله: وَ إِذْ قٰالَتِ الْمَلاٰئِكَةُ يٰا مَرْيَمُ ،بيان كرديم كه به مراد به ملائكه-اگرچه لفظ جمع است-جبريل است-عليه السلام.جبريل مريم را گفت:ياد كن اى محمّد،چون جبريل-عليه السلام-مريم را گفت كه:خداى تعالى تو را برگزيد و خاصّه گردانيد به آن‌كه عيسى را از تو بيافريد بى‌پدر. وَ طَهَّرَكِ ،و پاك بكرد تو را ازآن‌كه دست مردان به تو رسد.

سدّى گفت:طهّرك من الحيض و الاستحاضة و النّفاس،پاك بكرد تو را از اعذارى كه زنان را باشد از حيض و استحاضه و نفاس، وَ اصْطَفٰاكِ ،و برگزيد تو را به تخصيص تو،خدمت خانه او را داد [١]،از پيش آن هيچ زن را اين رخصت نبود و اين پايه ندادند. عَلىٰ نِسٰاءِ الْعٰالَمِينَ ،اى عالمى زمانها بر زنان جهان برگزيد تو را،يعنى بر زنان روزگار او به اتّفاق.

فامّا گزيده [٢]بر زنان همه جهان به اتّفاق فاطمه زهراست-صلوات اللّه عليها-بر آنكه [٣]پاره اندام رسول است،و آن‌كه بعضى از رسول باشد برابر نبود به آنكه بهرى از عمران بود.رسول-عليه السلام-گفته است:

فاطمة بضعة منّي من آذاها فقد آذاني، فاطمه پاره‌اى از اندام من است،هركه او را بيازارد مرا آزرده باشد.

و عبد اللّه عبّاس روايت كند از رسول-صلّى اللّه عليه و آله-في حديث طويل، در حديثى دراز كه بگفت-و ذكر اميرالمؤمنين على كرد-و گفت:

و امّا ابنتي فاطمة فانّها سيّدة نساء العالمين من الأوّلين و الآخرين و هى بضعة منّي و هى نور عيني و ثمرة فؤادى و روحى الّتي بين جنبىّ [٤]و هى الحوراء الانسيّة منّى [٥]تقوم في محرابها بين يدى ربّها يزهر نورها لملائكة السماء كما يزهر نور الكواكب لاهل الأرض يقول اللّه لملائكته:انظروا الى امتي فاطمة سيّدة نساء امائي فانّها بين يدىّ ترتعد فرائصها من خيفتي و قد اقبلت بقلبها على عبادتي اشهدكم انّي قد امّنتها و شيعتها من النّار، گفت:و امّا دختر من فاطمه سيّد [٦]زنان عالم است از اوّلينان و آخرينان،و او پاره‌اى

[١] .آج،لب:فق:ندارد.

[٢] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:و امّا برگزيده.

[٣] .آج،لب،فق،مب،مر:براى آن‌كه.

[٤] .آج،لب،فق،مب،مر:جنبى.

[٥] .كذا در اساس و همه نسخه بدلها كه با ترجمه هم سازگار مى‌نمايد،چاپ شعرانى:متى.

[٦] .دب،آج،وز:سيده.