روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٠٤ - ترجمه
آلت كارزار [١]است با شيطان،ايستادن تو در محراب رغم شيطان بود،پس آن جاى آلت كارزار [٢]شيطان بود چنان كه ميدان را كه در او اسب تازند مضمار گويند و اسپ به تاختن لاغر و باريك باشد [٣]،و اسپ چنين را مضمر گويند.و ابن عامر در همه قرآن«محراب»را امالت كند،و ديگران را [٤]به تفخيم.
ابن عامر و حمزه و اعمش و عيسى بن عمر خواندند: أَنَّ اللّٰهَ ،به كسر همزه بر تقدير قول،اى فنادته الملائكة،و قالت: أَنَّ اللّٰهَ .و روا باشد كه ندا را به قول تفسير دادند كه ندا قول باشد،كأنّهم قالوا:فقالت له الملائكة: أَنَّ اللّٰهَ يُبَشِّرُكَ .
بدان كه قرّاء در صيغه اين فعل چون مستقبل باشد در قرآن-و آن ده جايگاه است-خلاف كردند،و دو در اين سورت هست و ديگر [٥]در سورة التّوبة: يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ [٦]...،و در سوره الحجر: إِنّٰا نُبَشِّرُكَ بِغُلاٰمٍ عَلِيمٍ [٧].و هم در اين سورت: فَبِمَ تُبَشِّرُونَ [٨].و در سبحان و كهف: وَ يُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِينَ [٩]...،و در مريم دو جايگاه: إِنّٰا نُبَشِّرُكَ بِغُلاٰمٍ [١٠]...،و لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقِينَ [١١]...،و در عسق [١٢]: ذٰلِكَ الَّذِي يُبَشِّرُ اللّٰهُ عِبٰادَهُ [١٣]...،اين دو جايگاه است در يك جا اتّفاق كردند بر تشديد،و هو قوله تعالى في سورة الحجر: فَبِمَ تُبَشِّرُونَ [١٤].
و در آن نه جايگاه خلاف كردند.حمزه جمله به فتح«يا»و اسكان«با»و ضمّ«شين»خواند با تخفيف[من بشر يبشر،على وزن فعل يفعل.و كسائى پنج جاى مخفّف خواند،دو اين جا و دو در سبحان و كهف و حم عسق و باقى به تشديد.و ابن كثير و ابو عمرو در يك جا به تخفيف] [١٥]خوانند در عسق [١٦]،و باقى به تشديد خوانند من
[٢] [١] .دب،لب:كالزار.
[٣] .همه نسخه بدلها:شود.
[٤] .كذا:در اساس و همه نسخه بدلها،چاپ شعرانى(٢٧/٣):ندارد.
[٥] .آج،لب،فق:ديگرى.
[٦] .سوره توبه(٩)آيه ٢١.
[٧] .سوره حجر(١٥)آيه ٥٣.
[٨] .سوره حجر(١٥)آيه ٥٤.
[٩] .سوره بنى اسرائيل(١٧)آيه ٩.
[١٠] .سوره مريم(١٩)آيه ٧.
[١١] .سوره مريم(١٩)آيه ٩٧.
[١٦] [١٢] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:حمعسق.
[١٣] .سوره شورى(٤٢)آيه ٢٣.
[١٤] .سوره حجر(١٥)آيه ٥٤.
[١٥] .اساس:ندارد،با توجّه به آج،لب افزوده شد.