روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩٥ - ترجمه

وهب منبّه گفت:چون عيسى-عليه السلام-از مادر جدا شد،بتان عالم نگونسار شدند.شياطين بر ابليس آمدند و گفتند:دوش حادثه [١]افتاد كه بتان نگونسار شدند.

ابليس گفت:من ندانم كه چه بوده است!آنگه در آفاق بگرديد چيزى نيافت،تا آنجا رسيد كه عيسى-عليه السلام-بود.او را يافت و فرشتگان گرد او در آمده [٢]، بازگشت و شياطين را گفت:دوش پيغامبرى از مادر جدا شده است،و كم مولودى باشد كه از مادر بزايد كه من [٣]آنجا حاضر نباشم جز اين كودك.پس از اين عبادت اصنام را بازار نباشد،و شما بر بنى آدم از جهت خفّت و عجلت [٤]راه يابيد [٥].

فَتَقَبَّلَهٰا رَبُّهٰا بِقَبُولٍ حَسَنٍ ،بپذرفت خداى تعالى مريم را-به آن‌كه [٦]زن بود گمان چنين بردند كه[او] [٧]خدمت عبادتگاه را نشايد-به قبولى نكو.

و«قبول»مصدرى است لا من لفظ هذا الفعل،وزن او فعول است بفتح الفاء و چنين كم آمد،معدود بنايى چند آمد:كالولوع و الوروع.امّا قياس مصادر بر اين وجه آن است كه مضموم الفاء باشد،كالدّخول و الخروج و القعود و الحلول و مصدر اين فعل كه مذكور است«تقبّل»باشد،جز كه مخالف آورد چنان كه گفت: أَنْبَتَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ نَبٰاتاً [٨]،و چنان كه قطامىّ گفت:

و خير الأمر ما استقبلت منه و ليس بأن تتبّعه اتباعا
و قال آخر:

و ان شئتم تعاودنا عوادا
و لم يقل:تعاودا،و مانند اين برفت.

وَ أَنْبَتَهٰا نَبٰاتاً حَسَناً ،و برويانيد [٩]او را رستنى نكوهم از اين باب است،و قياس چنان واجب كرد كه انباتا گفتى [١٠]،و مفضّل گفت تقدير آن است:و انبتها فنبتت