روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩٤ - ترجمه
يعنى او اين مىگفت نه بر وجه اعلام خداى،چه خداى-جلّ جلاله-عالمتر بود به آنچه او بزاد.اين بر قرائت عامّه قرّاء است.فأمّا بر قرائت آنكس كه به ضمّ«تا» خواند على اخبارها من نفسها: وَ اللّٰهُ أَعْلَمُ بِمٰا وَضَعَتْ ،جمله كلام زن باشد،و فصلى نبود،و اين قرائت ابن عامر است و يعقوب و ابو بكر عن عاصم.
وَ لَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنْثىٰ ،و نر چو [١]ماده نباشد در اين مقصود كه مرا هست از خدمت مسجد براى عورتى و ضعيفى و عذرهايى كه زنان را [٢]باشد. وَ إِنِّي سَمَّيْتُهٰا مَرْيَمَ ،و من او را مريم نام نهادم،و مريم به لغت ايشان عابده و خادمه باشد.
و در خبر هست كه:مريم-عليها السلام-نكوتر زنان روزگار خود بود.و ابو هريره روايت كند از رسول-عليه السلام-كه گفت [٣]:
حسبك من نساء العالمين اربع:
مريم بنت عمران،و آسية امراة فرعون،و خديجة بنت خويلد،و فاطمه بنت محمّد، گفت:بس باد تو را از زنان عالم چهار:مريم دختر عمران،و آسيه زن [٤]فرعون،و خديجه دختر خويلد،و فاطمه دختر محمّد-صلوات اللّه عليه و عليهنّ.
وَ إِنِّي أُعِيذُهٰا -يقال:عاذ الرّجل بفلان و اعذته به من كذا اذا اجرته منه:عوذ و عياذ،پناه با كسى دادن باشد.و اعاذة كسى را به پناه و جوار كسى بردن-او را و فرزند او را به پناه [٥]خداى مىبرم [٦]از شرّ ديو ملعون و الرّجيم و المرجوم [٧]باللّعنة و الشّهب.
ابو هريرة روايت كرد از رسول-صلّى اللّه عليه و آله-كه گفت:هيچ مولود [٨]نباشد و الّا چون بزايد شيطان دست در او مالد،و كودك از مسّ شيطان بانگ دارد مگر مريم را و عيسى را به دعاى حنّه مادر مريم.آنگه گفت:اگر شما نيز خواهيد،براى فرزندان خود بخوانيد: وَ إِنِّي أُعِيذُهٰا بِكَ وَ ذُرِّيَّتَهٰا مِنَ الشَّيْطٰانِ الرَّجِيمِ .
قتاده گفت:هيچ كودك [٩]نباشد.كه نه شيطان بر او طعنى زند وقت آنكه بزايد،مگر مريم را و عيسى را كه خداى تعالى حجابى پديد كرد ميان ايشان و شيطان.
[١] .دب،فق،مب:چون.
[٢] .مب+مى.
[٣] .آج،لب،فق+و.
[٤] .اساس:امراة،با توجّه به وز تصحيح شد.
[٥] .آج،لب:با پناه.
[٦] .دب:پناه بر خدا برم.
[٧] .اساس:الملعون،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٨] .مب:مولودى.
[٩] .وز:كودكى.