روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٣٧ - ترجمه

اين آيت بفرستاد[و] [١]گفت:بگو اى محمّد اگر شما به دعوى مسلمانى بى‌معنى [٢]قناعت كرده‌اى [٣]يا اختيار جهودى [٤]و ترسايى بر مسلمانى كرده‌اى،من اسلام آوردم [٤٠٨-پ]و تن بدادم و انقياد كردم [٥].

فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلّٰهِ ،و براى آن روى را اختصاص داد كه شريف‌ترين اعضاست و حواسّ پنج [٦]بر اوست،و چون روى خاضع و فرونهاده شد كارى را دگر اعضا نتواند تا ابا كند [٧]. وَ مَنِ اتَّبَعَنِ ،و آنان كه پس‌روان منند هم اين كردند كه من كردم از استسلام و انقياد.

و گفته‌اند:مراد به«وجه»نيّت است و قصد،چنان كه شاعر گفت:

استغفر اللّه ذنبا لست محصيه ربّ العباد اليه الوجه و العمل
و گفته‌اند:«وجه»جانب و جهت است،و آن نيز هم بر [٨]مجاز باشد چنان كه گويند:خرجت لوجه كذا،اى لجانبه [٩]،و منه قوله: يُرِيدُونَ وَجْهَهُ [١٠]...،يعنى جانبه بمعنى رضاه،و كذا قوله: إِلاَّ ابْتِغٰاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الْأَعْلىٰ [١١]،و اين به استقصاء در سورة البقره برفت.

بعضى قرّاء خواندند [١٢]:«و من اتّبعني»به اثبات«يا»بر اصل،و باقى قرّاء خواندند [١٣]:[بلا ياء اكتفاء] [١٤]بالكسرة عنها،كما قال:فهو المهتد،قال الشاعر:

كفّاك كفّ ما تليق درهما جودا و اخرى تعط بالسيف الدّما
و از حق او آن است كه تعطي گويد براى آن‌كه در كلام جازمى نيست.

وَ قُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتٰابَ ،اهل كتاب را بگو، وَ الْأُمِّيِّينَ ،يعنى عرب را-و