وَ بِئْسَ الْمِهٰادُ ،و بد بستر است آن يعنى دوزخ.خداى تعالى در اين آيت خبر داد ايشان را به غيب،و مخبر مطابق خبر آمد تا معجزه او باشد و دليل صدق او كند و وعيد كرد ايشان را در آخر آيت.

قَدْ كٰانَ لَكُمْ آيَةٌ ،«تا»ى تأنيث در فعل نياورد و نگفت«كانت»با آن‌كه آيت [١]مؤنّث است براى دو وجه:يكى،ردّا الى المعنى و هو البيان،اى قد كان لكم بيان،چنان كه شاعر گفت:

برهرهة رخصة رودة كخرعوبة البانة المنفطر
و«منفطره»نگفت،براى آن‌كه شاخ خواست،و فرّاء گفت:براى آن علامت تأنيث نياورد كه از ميان فعل و اسم فاصله‌اى است بقوله:«لكم»،چنان كه شاعر گفت:

انّ امرءا غرّه منكنّ واحدة بعدي و بعدك في الدّنيا لمغرور
و هرچه از اين معنى آيد حكمش اين بود،گفت:شما را آيتى است و دلالتى بر صدق اين مقال كه گفتيم:ستغلبون و تحشرون،و آيت و [٢]دلالت در چيست؟ فِي فِئَتَيْنِ ،در دو فرقه و دو جماعت.و اصل كلمه من فاء يفيء اذا رجع باشد،و اين نام بر كالزاريان [٣]اجرا كنند براى آن‌كه بعضى با بعضى شوند.يك فئه رسول بود و اصحابش-صلوات اللّه عليه و رضى عنهم،و يك فئة مشركان قريش بودند.

اِلْتَقَتٰا ،به يكديگر رسيدند و در برابر يكديگر بايستادند نزديك[٣٩٨-پ].و «ملاقات»مقابله باشد با [٤]مقارنه [٥]،يعنى روز بدر.

فِئَةٌ تُقٰاتِلُ فِي سَبِيلِ اللّٰهِ ،يعنى رسول-عليه السلام-و اصحاب او،و ايشان سيصد و سيزده مرد بودند بر عدد اصحابان طالوت روز قتال جالوت [٦]،هفتاد و هفت مرد مهاجر بودند،و دويست و سى و شش مرد انصار بودند.

و صاحب رايت رسول-عليه السلام-اميرالمؤمنين بود،و روايت انصاريان سعد

[١] .مج،وز:ندارد.

[٢] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:ندارد.

[٣] .همه نسخه بدلها:كار زاريان.

[٤] .اساس:با،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٥] .همه نسخه بدلها:مقاربه.

[٦] .همه نسخه بدلها+و.