خواندند [١]:ترجعون به فتح«تا»و كسر«جيم»اعتبار به قرائت ابىّ و اتّقوا يوما تصيرون فيه الى اللّه،و ديگر قرّاء«ترجعون»خواندند [٢]،على الفعل المجهول [٣]اعتبارا [٤]به قرائت عبد اللّه مسعود:و اتّقوا يوما تردّون فيه الى اللّه.معنى قرائت اوّل آن است كه،حق‌تعالى گفت:بترسيد از روزى كه در آن روز با پيش خدا شويد [٥].و قرائت دوم معنى آن است كه از خداى بترسى در روزى كه در آن روز شما را با پيش خدا برند.و«رجع»هم لازم باشد و هم متعدّى [٦]،و فرق از ميان ايشان به مصدر پيدا شود كه مصدر لازم«رجوع»باشد و مصدر متعدّى«رجع».و معنى آيت و رجوع و رجع با خداى معنى آن دارد كه ايشان را با جايى برند كه در آن جاى كس را حكمى و امرى نباشد جز خداى را-عزّ و جلّ.

و امّا معنى رجوع در آيت با آن‌كه ايشان از قبضه قدرت حقّ بيرون نيند [٧]،آن است كه:عرب ذهاب را-و اگرچه بر سبيل ابتدا باشد [٨]-رجوع و عود خوانند،چنان كه شاعر گفت [٩]:

فان تكن الايّام احسن مرّة الىّ فقد عادت لهنّ ذنوب [١٠]
المعنى:فقد ظهرت لهنّ ذنوب،[و اين طريقه و] [١١]و كلام در اين [١٢]باب مستقصى برفت.

ابو صالح روايت كند از عبد اللّه عبّاس كه [١٣]گفت:چون [١٤]آيت فرود آمد،جبريل- عليه السلام-گفت،خداى تعالى مى‌فرمايد كه:اين آيت [١٥]بر سر دويست و هشتاد آيت از سورة البقرة بنه.عبد اللّه عبّاس گفت:اين آخر آيتى است كه از قرآن فرود

[١] .تب،مج،وز،دب،مب:خوانند،مر:خوانده‌اند.

[٢] .تب،مج،وز،دب،فق،مب،مر:خوانند.

[٣] .دب،آج،لب،فق،مب،مر+خوانند.

[٤] .همه نسخه بدلها:اعتبار.

[٥] .تب،دب،آج،لب،فق،مب،مر:با پيش خداى تعالى برند.

[٦] .همه نسخه بدلها+رجع بازآمد و رجع بازآورد.

[٧] .همه نسخه بدلها:نه‌اند.

[٨] .همه نسخه بدلها+آن را.

[٩] .تب+شعر.

[١٠] .اساس كه كلمه نونويس است:ذهوب،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[١١] .اساس:ندارد،با توجه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[١٢] .همه نسخه بدلها:در او.

[١٣] .همه نسخه بدلها بجز تب،مب:او.

[١٤] .تب+اين.

[١٥] .تب+را.