تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٩١ - شرح آيات

است، پس از يك طرف از پرداختن به ارتباط جنسى حرام جلوگيرى مى‌كند و آن را حرام مى‌شمارد، و از سوى ديگر مجال را در آنچه به همسران و كنيزكان زرخريد بستگى دارد، باز مى‌گذارد.

«إِلَّا عَلى‌ أَزْواجِهِمْ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ‌- مگر بر همسرانشان يا كنيزكانى كه با مال خويش خريده و به ملكيت خود درآورده‌اند.» چون دانستيم كه شمار زن همسر در اسلام مى‌تواند تا چهار بالا رود، و نيز اين كه مشتمل بر اجراى صيغه عقد دايمى يا موقّتى است، معلوم مى‌شود كه منابع بهره‌بردارى از غريزه جنسى متنوع است، مخصوصا در آن هنگام كه اوضاع و احوال مناسب با ملك يمين و خريدن كنيزكان در داخل نظام بردگى شايع در ايام گذشته رواج داشت.

«فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ‌- كه بر آن ملامت و نكوهشى نيست.» نه از جانب خدا و نه از جانب مردم.

غريزه جنسى شبيه‌ترين چيز به جريان آب زيان رسانى است كه مؤمن آن را به حال خود نمى‌گذارد كه هر جا بخواهد روانه شود،/ ٣٧٢ بلكه در برابر آن سدها مى‌سازد و مجارى خاصى بنا مى‌كند تا آن را به هر جا كه مورد نياز است برساند.

«فَمَنِ ابْتَغى‌ وَراءَ ذلِكَ‌- و هر كس خواستار جز اين باشد.» كه نتيجه‌اى از هوا پرستى و پرداختن به زناى حرام و جز آن است. [٥١] «فَأُولئِكَ هُمُ العادُونَ‌- پس از جمله متجاوزان است.» چون گفته شود كه فلان كس در راه رفتن خود عدى يا اعتدى، مقصود آن است كه به شتاب حركت كرده و از حدّ حركت درگذشته است، و اين ريشه كلمه «عادّون» است، و عادى به معنى ستمگر تجاوز كننده از حدّ است. گفته‌اند كه معنى آيه آن مى‌شود كه: آنان كسانى هستند كه از حدود خدا تجاوز كرده‌اند، و از حدّ مباحى كه براى ايشان معين شده بود بيرون رفته‌اند، [٥٢] و از مصداقهاى «وراء