تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢١٣ - شرح آيات
دانستهاند، و از آن روى كه چنين است كه ديوانگى حقيقتى معنوى است و ممكن است انسان خود آن را ببيند، بلكه آن را از طريق دلالتها و نشانههاى اشاره كننده به آن مشاهده مىكند، پس ديده شدن آن با واسطه است، و شايد به همين سبب باء در «بأيّكم» به صورتى آمده است كه در اين كلام خداى تعالى آمده است
وَ شَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْناءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ وَ صِبْغٍ لِلْآكِلِينَ، [٢٠] زيرا كه روغن ثمر درخت نيست، بلكه ميوهاى ثمر آن است كه در آن روغن وجود دارد.
از آيه اين طور الهام مىگيريم كه روش درست ارزشيابى امور داشتن شناخت نسبت به عواقب آنها است، چرا كه انسان در ابتداى امر و با وجود داشتن متغيرها در صادر كردن آخرين حكم خود نسبت به كارها و امور دچار شك و ترديد مىشود، ولى هنگامى كه در زمان پس از آن آغاز استقرار پيدا مىكند، با وضوح تمام ايستگاه واقعى حق را از آنها مىبيند.
/ ٢٠٤ بنا بر اين شكستهاى آنى كه مؤمنان با آنها در مسير خود رو به رو مىشوند و با اين بصيرت از آنها رهايى مىيابند، نبايد سبب آن شود كه دچار شك يا يأس درباره صحت راهى كه در پيش گرفتهاند و سالم بودن رهبرى خود شوند، چه مستقبل، هر اندازه كه رسيدن زمان آن طولانى شود و بر خلاف ظواهر منفى و مأيوس كننده به سود ايشان و در صلاح رسالتشان است، بدان جهت كه ايشان از حق پيروى مىكنند.
[٧] و با وجود آن كه اين كيفيت از آن قواعد اساسى است كه بر افراد مكتبى اعتماد كردن بر آن در تحركشان واجب است، آنان مصونيت خود را از حق، و ايمان به سلامت خط مشى خويش را از ايمان به خدا به دست مىآورند، و به همين سبب به نظر ايشان مهم آن نيست كه در نظر ديگران همچون صاحبان حق جلوهگر شوند، يا واقعيت دنيا اين قضيه را براى ايشان آشكار سازد، بلكه مهمتر آن است كه در نزد خدا از راهيافتگان به شمار روند، چه براى ايشان ثناى هيچ كس،
[٢٠] - المؤمنون/ ٢٠.