تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٦٠ - شرح آيات
مىاندازد، و اگر همچون آن كافران باشد كه نه به سخن حق گوش دهد و نه توانايى به كار انداختن خود را داشته باشد، اين حقيقت را در دنيا به ايشان تعليم مىكند و در آخرت آنان را به آن معترف مىسازد، و اشاره ديگرى ما را به آن رهبرى مىكند كه آنان امور را بنا بر ظواهر و نمودهاى مادّى آنها ارزيابى مىكردند، و چنان است كه گويى در دنيا تنها با چشمها و شكمها و ... ى خود زندگى مىكنند و گوشها و عقلهاى ايشان از كار افتاده است، در صورتى كه ارزش انسان به عقل و خرد او است ... و اگر آنان از عقل خود بهرهبردارى مىكردند هرگز گمراه نمىشدند، بدان سبب كه عقل موافق حق است (١٠٠%). و امام صادق- عليه السلام- گفت
«هر كس كه عاقل باشد، دين دارد، و هر كه دين داشته باشد، به بهشت درمىآيد»، [٢٩] و نيز امام صادق- عليه السلام- گفت: «عقل چيزى است كه به وسيله آن رحمان پرستيده مىشود و بهشت بهره آدمى مىشود»، [٣٠] و امام على- عليه السلام- گفت: «جبرييل بر آدم- عليه السلام- فرود آمد و به او گفت
اى آدم به من فرمان رسيد تا تو را مخيّر سازم كه يكى از سه چيز را برگزينى و دو تاى ديگر را كنار گذارى، پس آدم گفت: اى جبرييل، آن سه كدام است؟ و او گفت: عقل و حيا و دين، پس آدم- عليه السلام- گفت: من عقل را برگزيدم، و جبرييل به حيا و دين گفت: دور شويد و او را به حال خود واگذاريد، پس گفتند
اى جبرييل، ما فرمان يافتهايم تا در آن جا باشيم كه عقل در آن جا است، و جبرييل گفت: خود دانيد، و به آسمان عروج كرد». [٣١]/ ١٥٤ و رسول اللَّه- صلّى اللَّه عليه و آله- گفت: «بندگان فردا در درجات بالا مىروند و به اندازه خردهاشان به خدا نزديك مىشوند»، [٣٢] و كافران كه عقلى ندارند به چيزى دست نمىيابند، بلكه در دركات عذاب به پايين نزول مىكنند. و غافل ماندن انسان از نقش عقل بزرگترين گناه
[٢٩] - نور الثقلين، ج ٥، ص ٣٨٢.
[٣٠] - همان جا.
[٣١] - همان جا.
[٣٢] - همان جا.