تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٤٠ - رهنمودهايى از آيات
مفسّران درباره اين نامها با يكديگر اختلاف دارند، و نزديكترين رأى در اين باره چنين است: اينها رمزى براى اشاره به مردان بزرگى از فرزندان آدم است، كه ابليس پيروان ايشان را بر آن داشت تا براى آنها مجسمههايى بسازند، و سپس آنان را به پرستش اين بتها واداشت، بنا بر آنچه در بعضى از نصوص آمده است.
اين گفته ايشان: «لا تذرنّ» تا پايان آيه ٢٣ از زبان مترفانى ادا شده كه خطر رسالت را براى پيشوايى و مصالح خود احساس مىكردند، و براى آن نبوده است كه توده مردم را به تمسك به اين بتان از لحاظ ايمان داشتن به آنها بخوانند، بلكه از آن روى بوده است كه آنها را رمز فرهنگى مىدانستند كه آنان را در تسلط و سيطره بر مجتمع برقرار نگاه مىداشت، و از طرف ديگر نژادپرستان در اين فرهنگ و در رموز آن را به آن برمىانگيخت تا با نهضتهاى مايه آزادى و رهايى از چنگال مستكبران به مواجهه و معارضه برخيزند.
/ ٤٢٠ «وَ قَدْ أَضَلُّوا كَثِيراً- و بسيارى از مردمان را گمراه كردند.» با اين تبليغات باطل در ميان مردمانى كه به سبب نادانى يا رسيدن به مصلحتهاى دنيوى به تبعيت آن مترفان و مستكبران درآمده بودند.
«وَ لا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا ضَلالًا- كه در ظالمان جز ستمگرى چيزى از ايشان را افزايش نمىدهد.» گفتهاند كه: ضمير در «تزد» به بتان باز مىگردد، پس معنى آن مىشود كه آنها براى ستمكاران جز گمراه كردن بيشتر پيروانشان فايدهاى ندارد، و به قولى
اين جمله جملهاى استثنايى است، و به آن مربوط مىشود كه نوح قومش را به آن نفرين كرد كه جز به گمراهى نرسند، و اين نفرين براى گرفتار شدن به شرّى پراكنده است، مگر اصل هر شر گمراهى نيست؟ و خدا دعاى پيغمبرش را اجابت كرد كه يقين داشت زندگى شايسته ايشان نيست و مرگ براى ايشان شايستهتر است، و بدين گونه به نوح وحى فرستاد أَنَّهُ لَنْ يُؤْمِنَ مِنْ قَوْمِكَ إِلَّا مَنْ قَدْ آمَنَ، [٣٣]
[٣٣] - هود/ ٣٦.