تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٣٤ - رهنمودهايى از آيات

آسمانهايى بوده باشد كه پيامبر (ص) در سفر معراج خويش از ميان آنها گذشت كه صورت طبقه‌هايى روى هم قرار گرفته دارد و جز اوّلى آنها قابل مشاهده نيست.

دوم اين كه: در تعبير آيه بعدى، ماه را نور در همه آنها قرار داده است، در صورتى كه از چراغ بودن خورشيد سخن گفته است، چه نقش ماه فقط محدود به آفاق زمينى است، در صورتى كه نقش خورشيد سيارات و افقهاى ديگرى را نيز شامل مى‌شود، پس كلمه «فيهنّ» در آيه اشاره به آسمانهاى اقاليم هفتگانه است و نه آسمانهايى كه بر حسب ظاهر بعضى از آنها بر بالاى بعضى ديگر قرار گرفته است، چه ماه تنها در يكى از آنها است و نه در همه آنها.

«وَ جَعَلَ الْقَمَرَ فِيهِنَّ نُوراً وَ جَعَلَ الشَّمْسَ سِراجاً- و ماه را در آنها نور و وسيله روشنى، و خورشيد را چراغ قرار داد.» با اين آيه قرآن براى بشريت گوشه‌اى از رازهاى جهان را در زمانى آشكار ساخت كه هيچ كس خواب دست يافتن به شناخت طبيعت زمين را نمى‌ديد، تا چه رسد به اجرامى كه همچون ماه و خورشيد در پيرامون زمين وجود داشتند؟ ماه با خورشيد از لحاظ آفرينش و نقشى كه ايفا مى‌كند تفاوت دارد، و در آن حال كه خورشيد از توده‌هايى آتشين آفريده شده كه توانايى توليد و تشعشع حرارت در آن زياد است، و اين كه نورانيت آن ذاتى و از خود آن است، ماه را همچون آينه‌اى مى‌يابيم كه پرتوهاى نور فرو افتاده از خورشيد بر روى خود را منعكس مى‌كند، و به همان گونه كه خداوند متعال زمين/ ٤١٥ و آسمان را از لحاظ تكوينى تاريك و بدون روشنى و منبع آن چراغ بر جاى نگذاشت، به همان گونه هم مجتمع بشرى را بدون امام و پيشوايى كه از نور او هدايت پيدا كنند، رها نكرد، پس اين مايه شگفتى نيست كه در بعضى از روايتها ماه و خورشيد به امامان راهنما- عليهم السلام- تأويل شده باشد، و أبو ذر (رض) گفته است كه: «اهل بيت نبوت در ميان ما همچون ماه شبگردند». [٢٨]