تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٨٨ - شرح آيات

راست تابوت را مى‌گرفتى و گاه طرف چپ آن را،/ ٣٦٩ گفت: دستم در دست جبرييل بود، و هر جا را كه او مى‌گرفت من نيز مى‌گرفتم، گفتند: به غسل او فرمان دادى و بر جنازه او نماز گذاشتى و در گورش نهادى، سپس گفتى كه سعد را پيروزيى رسيده؟ گفت: پس رسول اللَّه (ص) گفت: آرى، در اخلاق و رفتار او با خانواده‌اش كجى خلق وجود داشته است». [٤٦] پنجم: عفت جنسى.

آنچه نمازگزاران را از صفت هلع دور مى‌سازد، سيطره و تسلط كامل ايشان بر شهوتهايشان است، پس در حالى كه ديگران را غريزه‌ها و هواهاى نفسانى ايشان به حركت درمى‌آورد، مؤمنان به صورت كمّى و كيفى بر اساس ارزشها به عمل برمى‌خيزند، و همين به آنان ثبات و استوارى شخصيّت مى‌بخشد.

«وَ الَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ‌- و كسانى كه فرجهاى خود را حفظ مى‌كنند.» تفسير ارتباط ميان اين آيه با دو آيه مقدّم بر آن درباره ترس از عذاب در حديثى از امير المؤمنين- عليه السلام- آمده است كه گفت: «هر كه اشتياق رسيدن به بهشت داشته باشد، مى‌بايستى از شهوتها دست بكشد، و هر كه از آتش در هراس باشد، بايد از محرّمات پرهيز كند»، و همين گفته درباره ارتباط موجود ميان عقيده‌هاى انسان مؤمن و رفتار او را مورد تأكيد قرار مى‌دهد، و نمازگزار واقعى آن كس است كه ارزشهاى ايمانى را به حقايق واقعى در زندگى خود ترجمه كند، پس تصديق كردن به روز جزا و ترسيدن از عذاب تنها گفته‌هايى نيست كه بر زبانها مى‌گذرد، يا افكارى كه بر ذهنها خطور مى‌كند، بلكه واقعيتى قابل احساس در شخصيت ايشان است.

با تأمل و تدبّر در معانى آيه كريمه به حقايق ذيل هدايت مى‌شويم

الف: استثناى‌ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ‌ شامل مرد و زن همسر يكديگر