تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٦١ - اولا

خدا آن را عاملى براى واقع شدن در عذاب آن قرار مى‌دهد، و از مهمترين نقاط ضعف ايشان اترافى است/ ٢٤٧ كه در احوال و اتباع خود مى‌كردند و آن را مى‌افزايد تا در دنيا به طغيان بپردازند و در حالى روز قيامت وارد محشر شوند كه هيچ راه چاره‌اى ندارند.

«وَ أُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ‌- و مهلتشان مى‌دهم و كيد من متين و مستحكم است.» هر چه خدا بر ثروت ايشان افزايش دهد، اين را دليلى بر خرسندى از خودشان مى‌شمارند، و اين كه مسيرى كه مى‌پيمايند سالم است، پس به انحراف خود ادامه مى‌دهند و اين را نمى‌دانند كه مهلت دادن كيدى متين عليه ايشان است فَذَرْهُمْ فِي غَمْرَتِهِمْ حَتَّى حِينٍ* أَ يَحْسَبُونَ أَنَّما نُمِدُّهُمْ بِهِ مِنْ مالٍ وَ بَنِينَ* نُسارِعُ لَهُمْ فِي الْخَيْراتِ بَلْ لا يَشْعُرُونَ‌، [٧٣] وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ‌، [٧٤] و املاء افزودن بر نعمتها و مهلت دادن در بازخواست و مؤاخذه است، و چرا بايد خدا در مؤاخذه شتاب كند در صورتى كه هيچ كس از او نمى‌تواند بگريزد و آغاز و انجام از او است؟

در نصوص بيم دادن از حالت استدراج و خرده خرده در گناه پيشروى كردن كه نتيجه‌اى از بى‌توجهى انسان و گستاخى او است سخن آمده است. امام صادق- عليه السلام- گفت: «چون بنده‌اى گناه كند، خدا نعمت او را تجديد مى‌كند و او استغفار را فرو مى‌گذارد، و اين استدراج است»، [٧٥] و گفت- عليه السلام-

«چون خدا براى بنده‌اى خير بخواهد و او گناهى كند، ناراحتى و نقمتى نصيب او مى‌سازد و به ياد آمرزش خواهيش مى‌اندازد، و چون براى بنده‌اى اراده شر كند، و آن بنده مرتكب گناهى شود، نعمتى بهره او مى‌سازد تا آمرزش خواهى را فراموش كند و به آن ادامه دهد و اين همان گفته خدا است كه‌