تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٤١ - داستان مالكان باغ جنت
مىكند نه با مقدار عمرش، و چون اين برادر در ميان ايشان بصيرتى نافذ داشت، زودتر از آنان به معرفت حق دست يافت و به نصيحت دادن به ايشان پرداخت، و آينده را پيش از وقوع آن باز شناخت، و خردمندانى كه از پيشوايان و رهبران صالح باشند پيوسته چنيناند.
از ايستار اوسط اصحاب الجنة به اين هدايت مىرسيم كه بينش مهمى كه براى پيدايش مقدمات تغيير اوضاع تمدن و رهبران آن ضرورى به نظر مىرسد و بايد آن را براى رسيدن به اين هدف بزرگ به خوبى دريافت كنند و بپذيرند، آن است كه جوامع و ملتها، در آن هنگام كه از راه حق گمراه شوند و از نظامهاى انحراف يافته بشرى پيروى كنند، به سوى حرمان و ناكامى پيش خواهند رفت، و در درون آنها تكان سختى داراى دو جنبه به وجود خواهد آمد كه:/ ٢٢٨ يكى از آنها قانع شدن به اين است كه در راه پيشين آنان خطايى وجود داشته، و ديگرى جستجويى براى دست يافتن به راه و روشى صالح، و اين بهترين فرصت براى ايشان است كه آراء و انديشهها را مطرح سازند و مردمان را به آن متوجه سازند. و اين هم اكنون خبر از وضع امت اسلامى ما مىدهد كه راست و چپ را تجربه كرده و اكنون درد ولادت بازگشت به گزيده اول را با روحى تشنه براى تلقى رسالت و طاعت و وادار كردن حاملان و پيشوايان اين رسالت به قبول درست و تحمل مىگذراند، و اصحاب الجنة بدين گونه در برابر ميانين (اوسط) خود و دعوت او براى بازگشت به حق ايستادند.
«قالُوا سُبْحانَ رَبِّنا إِنَّا كُنَّا ظالِمِينَ- گفتند: پروردگارا تو منزهى و پاكى و ما ستمگران بودهايم.» پس ارزشهاى الاهى صحيح است و خطايى در آنها وجود ندارد، بدان سبب كه از خداى صاحب كمال مطلق است، بلكه خطا و درد در انسانى است كه با انحراف از حق بر خود ستم روا مىدارد. و به همين گونه بر امت اسلامى لازم است كه واقعيت خويش را ارزيابى كند، و دريابد كه آيا مسئول عقب ماندگى آن اسلام بوده است يا مسلمانان؟
و بدين گونه به تسبيح پروردگارشان پرداختند تا مسئوليت خطاى خويش را